گاه هم استدلال ميكنند بگفته حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود ليس العلم بكثرة التعليم و التعلم العلم نور يقذفه اللّه فى قلب من يشاء اينرا هم براى جلب شيعه از گفته حضرت صادق عليه السّلام دليل ميآورند ، بيچارهء عوام كه از حقيقت مطلب اطلاع نداد نميداند كه قضيه برعكس است اين فرمايش حضرت بر ضد ايشان و عليه ايشان است زيرا كه اين نكته را بعنوان بصرى كه از مشايخ صوفيه بود فرمود هنگاميكه به خدمت آنحضرت رسيد با تمهيداتى كه خودش ذكر كرده كه آنحضرت را هم ديده باشد و از آنحضرت هم چيزى شنيده باشد حضرت فرمود از من چه ميخواهى گفت من مشايخ زياد ديدهام مدتى هم خدمت مالك « 1 » كردهام چون سنش هفتاد يا نود سال بود اكنون آمدهام كه از تو چيزى درك كنم يعنى به بينم تو چه دارى حضرت فرمود ليس العلم بكثرة التعليم و التعلم ( الخ ) اين گفته نقض بر صوفيه است كه هم پيش داشتند كه مشايخ زياد ببينند و از هر يك چيزى فراگيرند و بكثرت مشايخ فخر مينمودند و از بايزيد نقل ميكنند كه سيصد يا چهار صد پير را ديدم و از عبد اللّه بن مبارك نيز به همين قدر از ديگرى چهار صد پير ديد و از ديگرى پانصد پير و همچنين در كتاب تذكرة الاولياء شيخ عطار و كتابهاى ديگر نقل كردهاند ، و اين خود از مفاخر صوفيه بود ولى صوفيهء وقت نچنينند بلكه مريد را از مراودهء با پير ديگر منع ميكنند علتش هم معلوم است و آن ترس آنست كه مبادا از چنگالش بيرون رود دكان بىمشترى بماند .
بالجمله از طرفى منع از تحصيل علم و ذم علم و علماء مينمايند خاصه علم حكمت و فلسفه همه مقصود از اين تأكيدات آنست كه مريد چشم و گوش
هامش
( 1 ) مالك بن انس رئيس و امام مذهب مالكى