را كه در مقابل فقهاى وقت كمك ميكردند كه با ايشان معارضه كنند تا مزاحمت دولتيان فراهم نكنند كمكمك جانى گرفته شير شدند و مزاحمشان گرديدند و همان عمليات فقها را ميكردند بلكه بالاتر زيرا كه ايشان مدعى قطبيت و ولايت هم بودند حكومت و سلطنت حقهء روى زمين را براى خود قائل بودند لهذا شاخ بزرگى براى دولتيان شدند دولتيان ناچار شدند براى شكست ايشان نيز چارهء كنند و چون در آن ازمنه تصوف شعبه‌ها پيدا كرده بود بهترين وسيله را براى شكست ايشان آن ديدند كه ايجاد اختلاف در ميان ايشان كنند و شعبه‌هاى مختلفى كه در ايشان پيدا شده تقويت كنند تا جنگهاى داخل رقابتى در ميان ايشان افتد و شكوه و سطوت ايشان را بشكند و اتباع ايشانرا پراكنده كند سپس دولتهاى وقت هر كدام با هر دسته كه موافق‌تر با مرام و عقائد او بود مسالمت مينمود و از او كمك‌هاى سرى ميكرد دولتهاى زمان حافظ مختلف بودند بعضى با خراباتيان موافق بودند و بعضى با خانقاهيان بعضى از ايشان مساعدت ميكردند و بعضى از ايشان ولى بيشتر از سلاطين زمان حافظ موافق با خراباتيان بودند ، حافظ نه موافق با خانقاهيان بود نه با خراباتيان بلكه موافق با سياست وقت بود لهذا در اوقات عمرش مختلف بوده و اشعارش هم مختلف است گاهى مدح از خانقاهيان مىكند و گاهى مذمت و چون بيشتر دولتهاى زمان او موافق با خراباتيان بودند لهذا اغلب عمر او و اغلب اشعار او خراباتى است اينست تحقيق حال حافظ و ارتباط سرى او و خرابات با دولت وقت ، از اشعارش كه در باب سلاطين و وزراء گذشت معلوم مىشود شدت اتصال و ارتباط او با دولتهاى وقت و سياست بازى و مصلحت‌انديشى او بعلاوه نيز از بعضى اشعارش تأييد اين مطلب و ارتباط
البدعة والتحرف يا آئين تصوف (فارسى) — صفحة رضوان اكبر إله 246
مساهمون: الشيخ محمد جواد الخراساني
صرضوان اكبر إله ٢٤٦