شد و شرح هر يك مفصل است و ديگر حيلههاى جزئى و حيلههاى شخصى نسبت بهر امام عليه السّلام نيز بسيار داشتند كه بر شخص متتبع از طى تواريخ معلوم مىشود يكى ديگر از حيلههاى بزرك و مهم ايشا تقويت صوفيه است و اين از اينجهت شد كه چون بنى العباس مدعى كمالات علمى و معنوى نفسانى هر دو بودند و بدين جهت مدعى اولويت و احقيت بودند و از اين راه مردم را به خود دعوت ميكردند و بعدا معلوم شد كه فاقد هر دو هستند و در مقابل ايشان ائمه عليه السّلام واجد هر دو بودند و حجت ظاهرى و عذر موجه بحسب ظاهر بر نابود كرد نشان نداشتند پس ناچار شدند كه از ايندو جنبه علمى و معنوى كه باعث جلب توجه عامه است ايشانرا منكوب كنند لا محالة در مقابل جنبهء علمى ايشان آن حيل را به كار برند حوزه و تدريس را برايشان غدقن كردند و باب استفاده علوم را از ايشان مسدود ساختند و در مقابل ايشان حوزههاى تدريس فقه و حديث و تفسير و كلام و قرائت باز كردند و وظيفه و مرسوم براى صاحبان حوزه مقرر داشتند اما اين عملها تنها براى پوشانيدن جنبه علمى ايشان مؤثر بود اگرچه مؤثر تام نشد بلكه نخواهد شد زيرا كه علم مانند بخار است كه هرچه روپوش بر وى ديك در حال جوش بيندازى حبس بخار نشود باز هم براى خود منفذى پيدا كند و متصاعد شود و لذا اين عملها چندان تأثير نگرد زيرا كه گاه اتفاق ميافتاد مسألهاى يا مباحثه و مجادله يا محفلى و مجلسى مانند مجلس مأمون و حضرت رضا عليه السّلام و مجلس عقد ام الفضل براى حضرت جواد عليه السّلام و اشباه اين و به همان يك مسئله يا يك بحث يا يك مجلس فضائل پوشيده بروز و كمالات مستوره ظهور پيدا ميكرد عمليات ايشان را عقيم ميكرد و مقصد اصلى كه گم نامى و بىنامى اهل البيت
البدعة والتحرف يا آئين تصوف (فارسى) — صفحة رضوان اكبر إله 241
مساهمون: الشيخ محمد جواد الخراساني
صرضوان اكبر إله ٢٤١