عبارات دستاويز مغرضين نيز گرديده سادهگان را ميفريبند بتقريب آنكه فلان كه از علما است يا از محدثين يا از اهل رجال است از فلان بدينگونه تعبير كرده پس از او تمجيد كرده ولى حقيقت امر غير اين است نه آنان از اين عبارات قصد تمجيد دارند و نه اين عبارات دال بر تمجيد است بلكه اين مشى از ايشان بر سبيل متعارف است زيرا كه متعارف ما بين علما و اهل رجال اينست كه از اهل هر مسلك و مذهب و فن تعبير مىكنند برحسب زعم او و معتقدات او اگرچه زعم او و معتقدات او را صحيح ندانند چنان كه مفسرين است يا از اكابر متكلمين يا از بزرگان حكماء يا فلاسفه يا از بزرگان اشاعره اين دليل نيست بر اينكه ايشان ببزرگى ايشان معتقدند يا آنكه معتقدات ايشان را از سنت يا تفسير يا كلام يا فلسفه و حكمت يا اشعريت تصويب ميكنند و بالخصوص بدينگونه تعبيرات بلكه با تعبيراتى علاوه و تكبيرانى فوقالعاده ايشان را ياد مىكنند در مقام اتخاذ سند از ايشان و احتجاج برايشان پس معنى اين عبارات اينست كه فلان از بزرگان حكمت يا تفسير يا فلسفه يا غير ذالك است بزعم خود يا بزعم اهلش نه اينكه از بزرگان است بعقيده نويسنده و همچنين است معنى فلان از عرفا است يا از بزرگان عرفا است يعنى بزعم خود يا بزعم اهل عرفان يا آنكه فلان از شيعه صوفيه است يا صوفى شيعه است يعنى بزعم خود و بزعم اهلش نه آنكه نويسنده معتقد است كه تشيع با صوفيت جمع شود يا آنكه تشيع صوفى حقيقتا تشيع است .
ملخص گفتههاى تاريخى به استثناى كرامات مجعلوه و بلند پروازيهاى منقوله غير معتمده اينست : حافظ كه بنام محمّد و بلقب شمس
البدعة والتحرف يا آئين تصوف (فارسى) — صفحة رضوان اكبر إله 30
مساهمون: الشيخ محمد جواد الخراساني
صرضوان اكبر إله ٣٠