جاى تعجب است كه چطور مفهوم به كار رفته براى واژه " صدقه " در قرآن و روايات تحريف شده و تغيير يافته ، و از آن تعبير به " زكات " شده است ؛ كه اين جاى تأمل دارد .
خمس و آيه چهل و يكم سوره انفال
با آن چه گذشت معلوم شد كه هر جا در قرآن كريم واژه " زكات " به كار رفته ، و فرمان به پرداخت آن داده شده است ، در واقع فرمان به پرداخت خمس و صدقه واجب مىباشد . در عين حال ، به طور ويژه يك آيه « 1 » به تشريع خصوص صدقه واجب - يعنى زكات به معناى مشهور - و تعيين مستحقان آن ، و يك آيه به تشريع خمس و تعيين مستحقان آن اختصاص يافته است . خداى متعال در تشريع خمس مىفرمايد :
« وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ »
« 2 »
.
در اين آيه با صراحت و روشنى حكم خمس و موارد مصرف آن تشريع شده است . روايات مختلف و فراوانى در تفسير اين آيه و بيان چگونگى احكام خمس در منابع شيعى و اهل سنت وجود دارد ، كه پيش از اين برخى از آنها را از منابع اهل سنت نقل كرديم .
مسأله مورد اختلاف تفسيرى است كه از آيه خمس شده است . برخى با توجه به عملكرد دستگاه حاكمه پس از رسول خدا ( ص ) معتقد شدهاند كه غنيمت ،
هامش
( 1 ) - توبه : 60 .
( 2 ) - انفال : 41 .