بايد امتثال شود .
مرحوم آخوند مىفرمايد كه سيد مجاهد برخى از مقدمات دليل انسداد را ( مقدمه اوّل و چهارم و پنجم ) جدا كرده و به صورت يك دليل جدا ذكر كرده است . درحالىكه مقدمات مزبور بودن ضميمه دو مقدمه ديگر ( كه عمده مقدمه ثانى است و خواهد آمد . ) نتيجهبخش نيست و با انضمام آنها هم كه دليل جدايى نخواهد بود ، بلكه همان دليل انسداد است كه هماكنون وارد آن مىشويم .
دليل انسداد
دليل چهارم از ادلّه حجيّت ظن مطلق دليل معروف انسداد است كه مهمترين دليل انسدادىهاست و از پنج مقدمه تشكيل يافته كه بايد تمام آنها صحيح و سالم و خالى از مناقشه باشند تا استدلال نتيجه بدهد و اگر تنها يكى از آنها تخريب شود ، استدلال عقيم خواهد بود . ( ضمنا كارى نداريم كه نتيجه مقدمات دليل انسداد ، حكومت است ، يعنى عقل حاكم به اطاعت ظنيه است يا كشف است ؛ يعنى اينها كاشف از آن هستند كه در چنين فرضى شارع مقدس آن را حجّت كرده است ؟ )
قبل از طرح مقدمات ، مطلبى را به صورت مقدمه ذكر مىكنيم . امتثال و اطاعت تكاليف واقعى به هشت طريق متصور است :
1 - امتثال علمى تفصيلى : تفصيلا بدانيم حرامهاى واقعى كدام است و همانها را ترك كنيم ، يا واجبها كدامند و همانها را بياوريم .
2 - امتثال علمى اجمالى : تفصيلا نمىدانيم ، ولى اجمالا مىدانيم و احتياط مىكنيم ( البته اگر احتياط ممكن باشد ) .
3 - امتثال ظنى خاص : از ظن خاصّ كه به خصوصه دليل دارد ، تبعيت كنيم تا نيازى به احتياط نباشد .
4 - امتثال ظنى مطلق يا اطاعت ظنيه : به هر تكليفى كه ظن داريم از هر راهى كه باشد ، آن را امتثال كنيم . اگر ظن به وجوب داريم ، انجام مىدهيم و اگر ظن به حرمت داريم ، ترك