مىكنند :
1 - مسئله حجيّت خبر واحد از مهمترين مسائل علم اصول است ( زيرا عمده مسائل فقه و احكام شرعى از آغاز تا انجام يعنى از طهارت تا ديات بر خبرهاى واحد مبتنى است ؛ براى اينكه نوع مسائل فقه نظرى است و نياز به بحث و استنباط دارد و بديهى نيست ، مگر اندكى از كليات احكام و در همين نوع موارد نياز مبرم به خبر واحد است ؛ زيرا قرآن كريم كه قانون اساسى اسلام مىباشد ، تنها اصول اساسى دين و كليات احكام را بيان نموده و وارد جزئيات و اجزاء و شرايط و غيره نشده ، خبر متواتر نيز انگشتشمار است . اجماع مقبول نيز اندك است و نوع اجماعات به صورت خبر واحد نقل شده و معارض هم دارد كه ارزشمند نيست و عقل نيز در نوع موارد ساكت است و حكم و ادراكى ندارد و لذا چارهاى نداريم از مراجعه به روايات كتب معتبره كه نوعا هم به صورت خبر واحد نقل شده است و از آنها احكام شرعى را استخراج كنيم . پس اهميت مسئله روشن شد .
2 - آيا مسئله حجيّت خبر واحد از مسائل اصلى علم اصول است ؟ يا از مباحث علم ديگر بوده ( علم حديث ، علم رجال ، علم فقه و . . . ) و به مناسبت در اين علم مطرح شده ؟
قبل از پاسخ به اين سؤال ضابطه اصولى بودن مسئله را بيان مىكنيم .
مسألهء اصولى مسألهاى است كه نتيجه آن در طريق استنباط حكم شرعى فرعى كلى واقع شود و كبراى كلى قياسى استنباط قرار بگيرد و به انضمام صغرى يك حكم شرعى كلى را نتيجه بدهد ، مثل حجيّت ظواهر كه اصل مسئله اين بود كه آيا ظواهر حجّت است يا نه ؟ پس از بحث و بررسى به اين نتيجه رسيديم كه هر ظاهرى حجّت است . آنگاه اين نتيجه را كبرى قرار داده و صغريات مختلفى را به آن ضميمه مىكرديم و مىگفتيم كه فعل امر ظهور در وجوب دارد ( صغرى ) و هر ظاهرى حجّت است ( كبرى ) پس ظهور امر در وجوب حجّت است ( نتيجه ) با اين نتيجه كلى حكم اقيموا الصلاة ، آتوا الزكاة ، جاهدوا فى سبيل الله و . . . روشن مىشد و مجتهد در رسالهاش مىنوشت . نماز واجب است ، زكات واجب است و . . . كه اينها يك سلسله احكام كلى است و از آن بحثهاى اصولى استنتاج شده است . حال در مسئله حجيّت خبر واحد كه آيا ضابطه مزبور را دارد و مسئله اصولى
شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 151
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٥١