اين اخبار به تنهائى و يا با انضمام امارات ما را به حجّت معتبره رساند ارزش دارد و گرنه ارزش ندارد و بعد هم تعميم مىدهد كه اين سخن به نقل اجماع اختصاص ندارد در نقل شهرت هم جارى و سارى است و هكذا . . .
قوله و من جميع ما ذكرنا : ( متواتر منقول )
تا به حال بحث ما راجع به اجماع منقول به خبر واحد بود كه دو شعبه دارد :
1 - خود مجتهد اقوال را تتبع كرده و براى ما حكايت اجماع مىكند
2 - ديگرى رفته و فحص كرده و تحصيل اجماع كرده و به اين مجتهد خبر داده و اين مجتهد به ما مىگويد اخبرنى فلان بانّ الحكم فى كذا كذا بالاجماع
از حالا به بعد بحث ما راجع به تواتر منقول به خبر واحد است ، بيان ذلك :
گاهى شخص مخبر از قبيل شيخ طوسى ره مثلا از سنّت يعنى قول يا فعل يا تقرير معصوم حكايت مىكند و خبر مىدهد چنين خبرى نامش روايت مصطلح است و مشمول ادلّهء حجيت خبر واحد هم هست چون خبر حسّى اثردار است و در آينده به تفصيل بحث خواهد شد . و لا فرق كه بلاواسطه خبر از معصوم ( ع ) دهد مثلا بگويد :
حدثنى ابو عبد اللّه الصادق ( ع ) و يا مع الواسطة او الوسائط خبر دهد مثلا بگويد : عن فلان ، عن فلان عن ابى عبد اللّه ( ع ) . . .
و گاهى شيخ طوسى ره از اجماع و اتفاق فقهاء بر حكمى از احكام حكايت مىكند اين قسم نامش اجماع منقول به خبر واحد است كه تا به حال
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 367
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٦٧