( 6 ) تنبيه ششم [ « ملزمات معاطات » ]
تنبيه ششم : از تنبيهات معاطات ، در رابطه با ملزمات معاطات است :
بنابر اينكه : معاطات فاسد و باطل و به كلّى بىاثر باشد ، نوبت به بحث از ملزمات نمىرسد . و بنابر اينكه : معاطات از اوّل امر مفيد لزوم باشد ، باز نوبت به بحث موردنظر نمىرسد .
امّا بنابر دو مبناى مشهور ، يعنى قول به اباحه [ رأى مشهور بلكه جمهور فقهاء تا زمان محقّق ثانى ره ] و قول به ملك جايز [ رأى محقّق ثانى و پيروان او ، كه رأى شيخ اعظم همين بود . ] اين بحث مطرح مىشود كه : معاطات از هنگام انعقادش ، مفيد لزوم نيست ، بلكه يا فقط مفيد اباحهء تصرّف است [ كه اصلا مفيد ملك هم نيست ، تا چه رسد به ملك لازم ] و يا مفيد ملكيّت جايز و متزلزل .
حال چه عواملى موجب لزوم آن مىگردد ؟ و ملزمات معاطات كدام است ؟
قبل از پاسخ به سؤال مذكور ، بسيار بجا است كه : ابتدا تأسيس اصل كرده و مقتضاى اصل اوّلى و قاعدهء اوّليه را بنابر هر دو مبنا ذكر كنيم : [ فائدهء تأسيس اصل : در موارد شك ، به اصل يا قاعدهء اوّلى مراجعه مىشود ، و حكم صورت مشكوك ، روشن مىگردد . ]
امّا برمبناى قول به ملكيّت : بنابر اينكه معاطات را مفيد ملك بدانيم ، اصل