( معاطات ) يا ( دادوستد علمى )
قوله : الكلام فى المعاطات : بطور كلى شرعيات و عرفيات و عقليّات ، يك سلسله اسباب و مسبّبات دارند و اساسا عالم ، عالم اسباب و مسبّبات است . بحث ما در اسباب شرعيه است ، و در باب عبادات هم فعلا بحثى نيست . در معاملات هم فعلا به ساير معاملات كارى نداريم [ و جريان معاطات در آنها اختلافى است . ] بحث ما در خصوص بيع است . در اين باب مسبّب عبارتست از علقهء ملكيّت و سبب آن عبارتست از :
انشاء تمليك عين بعوض ، ولى انشاء تمليك دو شعبه دارد .
[ تمليك قولى و فعلى ]
1 - انشاء تمليك قولى كه با ايجاب و قبول انجام مىگيرد و نامش بيع قولى يا بيع بالصيغه است ، و مبسوطا خواهد آمد ، و مقصد اصلى ما است .
2 - انشاء تمليك فعلى كه با فعل و عمل خارجى حاصل مىشود و بيع فعلى يا معاطات ، ناميده مىشود ، و فعلا مورد بحث است :
قبل از هر مطلبى با تعريف معاطات ، آشنا مىشويم : واژهء معاطات ، مصدر باب مفاعله است و اين باب ميان دو كس باشد يعنى طرفينى بوده . و عبارتست از