شناخت نقاط اشتراك و افتراق فريقين در تفسير آيه
فريقين درباره اين آيه در پارهاى از نقاط ، اتفاق نظر دارند عبارتند از :
اولا : سوره مائده در زمره آخرين سورهها و مدنى است و آيه اكمال به حساب استثناها نيست . ( كه از سوره ديگرى در سوره مائده قرار گرفته باشد ) بلكه از آيه اكمال مىتوان استفاده كرد ، سوره مائده آخرين سوره نازله است . « 1 »
ثانيا : بدون شك و ترديد ، آيه اكمال در حجة الوداع نازل شده است .
ثالثا : فقره
الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا . . .
وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
در آيه سوم مائده از بقيه اجزاى آيه كه درباره حكم خوردنىهاست ، جدا و ارتباطى به ما قبل و بعد خود ندارد . در اين باره چه بگوييم آيه به همين صورت نازل شده يا به دستور پيامبر خدا در اينجا قرار گرفته است . به همين دليل هميشه فريقين اين فقره را جداگانه بحث كردهاند و در روايات از معصومان ، صحابه و تابعين نيز ، به طور مستقل آمده است .
شاهد اين مطلب هم آيه 119 سوره انعام است كه مىفرمايد :
وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ . . .
در اين آيه كه پيش از سوره مائده نازل شده مىفرمايد : آنچه كه از خوردنىها براى شما حرام بوده به تفصيل بيان شده است .
رابعا : هر دو تعبير « اليوم » در اين آيه به يك روز اشاره دارد . همان گونه كه ظاهر آيه بر آن دلالت مىكند .
خامسا : فريقين احاديثى متعدد از محدثان نامور خود نقل مىكنند كه بيانگر نزول اين آيه در روز غدير و در ارتباط با اعلان ولايت امام على است . همان گونه كه ملاحظه كرديد سند اين احاديث در مصادر شيعه صحيح « 2 » و در مصادر اهل سنت نيز ( بر خلاف ادعاى برخى از اهل سنت ) ضعيف نيستند . « 3 »
هامش
( 1 ) . براى توضيح بيشتر ر . ك : بررسى تطبيقى آيه عصمت ، بحث « نقاط مشترك فريقين در تفسير آيه » .
( 2 ) . ر . ك : الكافى ، ج 1 ، باب « ما نص اللّه عزّ و جل و رسوله على الائمة واحدا فواحدا » ، ص 289 ، ح 4 .
( 3 ) . ر . ك : الغدير ( ط ، جديد ) ، ج 1 ، ص 669 - 707 .