شناخت نقاط اشتراك و افتراق فريقين در تفسير آيه
در نگاه دانشمندان شيعى مراد از اولى الامر بنا به قرائن و شواهد درونى آيه مورد بحث و آيات ديگر قرآن و نيز تفسيرى كه از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمّه عليهم السّلام رسيده ، تنها امامان معصومند كه اطاعتشان در اين آيه ، هم رديف اطاعت خدا و رسول آمده است شيعه براى اثبات اين مطلب از دو راه استفاده كرده است .
1 . تحليل درون قرآنى از آيه : در اين آيه اطاعت خدا و رسول واجب شمرده شده است ، اطاعت خدا عمل به آموزههاى قرآن است و اطاعت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، اطاعت در ابلاغ وحى و بيان جزئيات احكام و تفسير آيات و نيز در منصب رهبرى و حاكميت جامعه و داورى بين مردم است و اطاعت ايشان هم اكنون كه در قيد حيات نيستند عمل به سنت رسول خداست سنتى كه صحت آن احراز شده باشد ، خداوند در اين آيه امر به اطاعت خود را با تعبير « أطيعوا » و پس از آن امر به اطاعت اولى الامر را با عطف به اطاعت رسول تنها با يك تعبير « اطيعوا » ( اطاعت كنيد ) بدون آنكه آن را تكرار كند ؛ آورده است . ازاينرو شرايط و آثارى كه قرآن براى اطاعت رسول برشمرده براى اطاعت اولى الامر نيز مطرح است با بررسى اطاعت رسول خدا در قرآن به اين موارد برمىخوريم :
الف ) اطاعت رسول خدا ، اطاعت خداست ، قرآن مىفرمايد :
مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ . . .
« 1 » « هركس پيامبر را اطاعت كند ، خدا را اطاعت كرده است » .
ب ) يكى از اهداف رسالت انبيا اطاعت از آنان است ، قرآن مىفرمايد :
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ . . .
« 2 » « ما هيچ رسولى را نفرستاديم جز آنكه به اذن پروردگار اطاعت شود » .
ج ) اطاعت رسول بر خلاف اطاعتهاى ديگر مطلق و بدون هيچ قيد و شرطى است ، قرآن هر كجا سخن از اطاعت رسول دارد آن را به طور مطلق بيان كرده است حتى
هامش
( 1 ) . نساء ، 80
( 2 ) . نساء ، 64