فرهنگ و تمدن اسلامى
آيين پيامبر اكرم ( ص ) اهتمام فراوانى به علم و دانش و كتاب و قلم داده تا جايى كه نخستين آيات نازلشده بر آن حضرت در كوه حرا سفارش به خواندن و نوشتن و علم و دانش كرده :
( اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ . . . )
« 1 » و به قلم و نگارش و كتاب سوگند ياد كرده است . « 2 » قرآن خود كتاب مبين است و امالكتاب كه از دامان حكمتآموز آن هزاران كتاب و كتابخانه متولد شده است ؛ و هنرمندان اسلامى بعضى به هنر و صنعت صحافى روى آوردند .
در زمان پيامبر اكرم ( ص ) اوراق قرآن را بين صفحاتى از چوب نگاهدارى مىكردند و در قرون بعد براى محافظت بيشتر نسخههاى قرآن را صحافى و در ميان دو جلد قرار مىدادند .
شيوههاى صحافى و جلدسازى عبارت بود از جلدهاى چوبى ، پارچهاى چرمى ( ضربى ، سوخت ، معرّق ) و روغنى .
بعضى نيز به هنر خطاطى پرداختند و كتابت و نسخهبردارى قرآن از همان آغاز گسترش اسلام مورد توجه خاص قرار گرفت .
نسخهها و اوراق زيادى از قرآنهاى خط كوفى و غيره متعلق به قرون اوليه هجرى در موزهها و مجموعههاى نسخ خطى ايران و سراسر دنيا نگاهدارى مىشود .
همين توجه اسلام به كتابت بود كه درهاى دانش را به روى مسلمانان باز كرد و براى فهم قرآن به تأسيس علوم گوناگون مانند ، علم صرف و نحو ، بلاغت ، تجويد ، تفسير و . . .
پرداختند .
در صفحات آينده نمونههايى از قديمىترين نسخ قرآن را از نظر مىگذرانيد .
هامش
( 1 ) . قلم : 1 - 4 .
( 2 ) . طور : 2 - 3 .