1 . چون وى به دو قرن خورشيد ( مطلع الشمس و مغرب الشمس ) رسيد . « 1 » 2 . چون با دست در ركاب مىجنگيده . « 2 » 3 . به علت دو شاخ يا دو برجستگى كه بر سر يا بر تاجش بود . « 3 » 4 . چون روزگار او دو قرن طول كشيد .
5 . چون بر سر او دو قرن يعنى دو گيسو بود .
6 . چون در نور و ظلمت پيش مىرفت .
7 . چون شرق و غرب زمين را در نور ديده بود .
8 . براى آنكه در خواب ديد كه سروهاى آفتاب بر دست گرفته و خوابش تعبير شد كه او بر مشرق و مغرب پادشاه گردد .
ذو القرنين كيست ؟
با توجه به خصوصيات ذكر شده در قرآن ، ذو القرنين با كدام يك از كشورگشايان تاريخ منطبق است ؟
ابتدا نظريات ارائهشده را از نظر مىگذرانيم :
1 . ابو كرب شمر يهرعش بن افريقس حميرى كه داراى دو قرن ، يعنى دو گيسوى بلند بود . در اشعار جاهلى از او به عنوان كشورگشا ياد شده است . از محققين قديم ابو ريحان بيرونى و از متأخرين سيد هبة الدين شهرستانى پيرو اين نظريه مىباشند .
بر اساس كتيبههايى كه به دست آمده ، نام وى شمر يهرعش آخرين شاه دورهء سوم يمن و نخستين پادشاه دورهء چهارم در سالهاى 275 - 300 ميلادى است .
از نظر دكتر سيد حسن صفوى جهانگشاييهايى كه به شمر نسبت دادهاند مانند
هامش
( 1 ) . سعيد حوى ، الاساس فى التفسير ، ج 6 ، ص 3220 .
( 2 ) . تفسير ابو الفتوح رازى ، ج 3 ، ص 445 ؛ تفسير مواهب عليه ( حسينى ) ، ص 456 ؛ دائرة المعارف الاسلامية ، ج 9 ، ص 404 .
( 3 ) . بيضاوى ، انوار التنزيل ، اين دو برجستگى شاخ مانند ، علامت اقتدار بود و شايد ارتباطى با گاو نر و مجسمههاى گاو شاخدار در بناهاى تاريخى ايران مثل تخت جمشيد داشته باشد زيرا كه گاو علامت تقدس و نيرومندى بود . ابو الكلام آزاد ، ذو القرنين ، ترجمه باستانى پاريزى ، ص 36 .