موجودات زمين و آسمان در برابر خدا باشد كه قرآن مىفرمايد :
أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ
؟ « 1 » آيا آنها دينى جز دين خدا را مىجويند در صورتى كه اهل آسمانها و زمين - خواهوناخواه در برابر او تسليم هستند و همه به سوى او بازمىگردند ؟
نماز طواف در مقام ابراهيم
وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى .
به دنبال طواف همگام با طواف سيارات منظومه شمسى و فرشتگان ، حضرت ابراهيم ( ع ) در محلى كه اكنون مقام ابراهيم ( ع ) ناميده مىشود همگام با تسبيح اهل آسمانها و زمين به نماز و تسبيح براى خدا پرداخت :
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍ ، كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ . . .
« 2 » آيا نمىبينى كه خدا را همهء كسانى كه در آسمانها و زمين هستند حتى مرغان پرگشاده در هوا تسبيح مىكنند و همه آنها نماز و تسبيح خود را مىدانند . . .
و بدين ترتيب حضرت ابراهيم جهانيان را از طواف و نماز براى بتها به سوى طواف و نماز براى خدا سوق مىدهد . « 3 » نمازى كه وسيله تقرب به خداست ( الصّلاة قربان كلّ تقىّ ) .
هامش
( 1 ) . آل عمران : 83 .
( 2 ) . نور : 41 و 42 .
( 3 ) . در ميان بنى اسرائيل نيز طواف و نماز طواف پيرامون مذبح و خانهء خدا به سنت ابراهيم ( ع ) انجام مىشد . ( رجوع شود به تورات ، كتاب مزامير داود ، شماره 26 ) .