لبّيك ، اللّهمّ لبّيك و آنگاه رو به سوى شام كرد و به سوى خدا و حج خانهء وى دعوت كرد و جواب شنيد : لبّيك ، اللّهمّ لبّيك . « 1 »
طواف
وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ
. « 2 » يكى از مناسك مهم و اساسى حج كه توسط حضرت ابراهيم ( ع ) ارايه شد ، طواف به دور خانه خدا بود . طواف يعنى دور چيزى گرديدن و بر گرد چيزى چرخيدن و علامت كمال علاقه و محبت است . يعنى كه شخص خود را فداى محبوب مىكند و بلا گردان او مىشود ؛ همچنان كه پروانه آن قدر بر گرد شمع مىگردد تا خود را با بال و پر سوخته به پاى شمع مىافكند .
خانه كعبه ، خانهء دلهاست * ساحت قدس و جلوهگاه خداست
نيكبخت آنكه همچو پروانه * در طواف است گرد آن خانه « 3 »
از زمانهاى كهن ميان مذاهب ايرانيان ، هنديها و بودائيان و رومانيان و غيره عمل طواف رواج داشت . « 4 » عملى شبيه به گردش سيارات هفتگانه پيرامون خورشيد كه ستارهپرستان در زمين پيرامون هياكل و معابد شمس انجام مىدادند ، حضرت ابراهيم ( ع ) به فرمان خدا اين مراسم را از حالت شرك و خورشيدپرستى تطهير و پاك گرداند و آن را عملى قرار داد شبيه به طواف فرشتگان پيرامون عرش الهى :
وَ تَرَى الْمَلائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ
. « 5 » و فرشتگان را مىبينى كه پيرامون عرش الهى در طوافند .
هامش
( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 1 ، ص 191 .
( 2 ) . حج : 29 .
( 3 ) . حج برنامه تكامل ، ص 211 .
( 4 ) . دائرة المعارف الاسلامية ، ج 7 ، ص 305 .
( 5 ) . زمر : 75 .