مِنْ بَعْدِ عادٍ
« 1 » و در جاى ديگر ثموديان را در كنار عاديان ذكر مىكند كه در درّه سنگها را مىتراشيدند :
وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ
. « 2 » بنابراين جايگاه عاد و ثمود نزديكى هم در كوهستان بيشتر صادق است تا دور از هم و در ريگستان . از سوى ديگر قرآن جاى احقاف را معين نكرده ، بلكه مفسران ذكر كردهاند . « 3 » بنابراين بعيد نيست كه قبر يا اقامتگاه حضرت هود در سرزمين اردن واقعيت داشته باشد .
دكتر محمد بيومى مهران ، رئيس گروه تاريخ و باستانشناسى دانشگاه اسكندريه ، با تحقيقاتى كه در اين باره به عمل آورده ، مىنويسد :
نتيجهء آراى جديد اين است كه سرزمين عاد در شمال عربستان است ، نه در جنوب آن . سرزمين عاد در شمال از منطقهء حسمى در سينا تا منطقهء اجا و سلمى امتداد داشته است . مهمترين دلايلى كه اين نظريه را تأييد مىكند ، عبارتند از :
1 . از نظر فورستر ، قومى كه بطلميوس تحت عنوان
Oeditae
از آنان ياد مىكند در شمال غربى عربستان ساكن بودهاند . « 4 » احتمالا در محل چاه ارم در منطقه حسمى .
2 . حفارىهاى باستانشناسى وجود مكانى را به نام ارم در منطقهء جنوب اردن ثابت كرده است . « 5 » و اين با آيه قرآن مطابقت دارد كه مىفرمايد :
أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ
. « 6 » آيا نديدى چگونه عمل كرد خدايت نسبت به عاد كه ارم ستوندار داشت ؟
هامش
( 1 ) . اعراف : 74 .
( 2 ) . فجر : 9 .
( 3 ) . دكتر جواد على ، تاريخ مفصل قبل از اسلام ، ج 1 ، ص 284 .
( 4 ) .C . Forster , op - cit , p. 32 .
( 5 ) رجوع شود به دكتر عبد الرحمن انصارى ، لمحات من بعض المدن القديمة فى شمال غربى الجزيرة العربية ، رياض 1975 ، ص 88 .
( 6 ) . فجر : 6 - 9 .