در اين سرزمين كورهء ذوب آهن و ذوب مس كه متعلق به زمان سليمان مىباشد ، كشف شده است كه نظير آن در عظمت تا آن روزگار در خاور نزديك ديده نشده است . در كنار اين كوره اردوگاههاى كارگران ذوب آهن و ذوب مس وجود داشته است . « 1 » اين كشفيات با آيه
أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ
( ما آهن را در دست داود نرم كرديم )
وَ أَسَلْنا لَهُ عَيْنَ الْقِطْرِ
( و براى سليمان چشمه مس [ گداخته ] را روان ساختيم ) منطبق است .
حفريات باستان شناسان حاكى است كه كوره را چنان ساختهاند كه از بادهايى كه از عربه مىوزند حد اكثر استفاده را كنند . و اين نيز منطبق با اين آيه است كه مىفرمايد :
وَ لِسُلَيْمانَ الرِّيحَ . . .
( و براى سليمان باد را رام كرديم ) .
و نيز كشفيات باستان شناسان نشان مىدهد كه برخى از اصول ساختمان كورههاى ذوب فلزات امروزى در بناى كورههاى ذوب آهن و مس عصر داود و سليمان رعايت گرديده است . « 2 » در آيات فوق خداوند كوهها را ، براى استفاده از صنايع فلزات ، در تسخير داود و سليمان در آورده است ( يا جبال اوّبى معه ) .
شايان توجه است كه كوههاى ادوم و عربه در سرزمين قدس داراى معادن فراوانى مىباشند و ويرانهء بسيارى از آنها كه در روزگار قديم مورد بهرهبردارى قرار مىگرفته ، هنوز هم باقى است .
اين ويرانهها حكايت مىكند اين ناحيه كه امروز بيابان متروكى است در روزگار سليمان ( ع ) داراى صدها شهر و قريه و منطقهء پرجمعيتى بوده است .
فلزاتى كه از اين معادن استخراج مىشد ، در همانجا يكبار تصفيه ، و آنگاه براى تصفيه كامل به عصيون جابر فرستاده مىشد . « 3 »
هامش
( 1 ) . ويليام آلبرايت ، آثار فلسطين ، ص 128 ، و محمد بيومى مهران ، دراسات تاريخية من القرآن الكريم ، ج 3 ، ص 180 وW . Keller , Op - cit , P. 199 - 198
( 2 ) . دكتر جان الدر ، باستانشناسى كتاب مقدس ، ص 74 .
( 3 ) . همان ، ص 75 .