موجود نبود ! عبادت شما ، در حقيقت براى مسيح يا فرشتگان نبود ، و بت هاى بى جان را واقعا نمى پرستيديد ؛ بلكه خيال و وهم خود ، يا شيطان لعين را عبادت مى كرديد ؛ و آن را به فرشته و پيغمبر يا به شخص صالح يا به تمثال و امثال آن منسوب مى نموديد ! خدا ( ج ) گواه است كه به رضا و خشنودى ما چنين نكرده ايد ؛ و خبر نداشتيم كه از كمال حماقت و بى دانشى در مقابل خداى متعال ما را معبود گردانيده ايد !
تنبيه : اين گفتگو ، اگر از طرف حضرت مسيح و ديگر مخلوق ذى العقل باشد ، اشكالى نمى ماند ، و اگر از جانب « اصنام » باشد ، هم بعيد نيست كه خداى تعالى براى اينكه كمال مأيوسى و درماندگى حسرتناك مشركين را وانمود كند ، به قدرت كاملهء خود بت هاى سنگى را قوّهء گويائى ارزانى كند :
« قالُوا : أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ »
( حم السجده ، ركوع 3 ) .
هُنالِكَ تَبْلُوا كُلُّ نَفْسٍ ما أَسْلَفَتْ وَ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ
( 30 )
آنجا ، دريابد هر شخصى آنچه پيش فرستاده بود ؛ و بازگردانيده شوند بسوى خدا ، مالك حقيقى ايشان ؛ و گم گردد از ايشان آنچه افترا مى كردند .
تفسير : توهّمات دروغ و بى اساس ، همه نابود شود ؛ و همگان به چشم سر مشاهده كنند كه جز بارگاه مالك حقيقى مرجعى نيست ؛ و اعمال خوب و زشت هركس اندازه شود كه چه وزن دارد .
قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ
بگو كه روزى مىدهد شما را از آسمان و از زمين ؟
تفسير : از طرف آسمان باران و حرارت خورشيد فرومى رسد ، و با موادّ زمينى مخلوط مىشود ، و آنگاه روزى انسان از آن پديد مى آيد .