وَ لا تَزالُ تَطَّلِعُ عَلى خائِنَةٍ مِنْهُمْ
و هميشه تو مطلّع مىشوى بر دغائى از ايشان ؛
تفسير : سلسلهء دغا و خيانت آنها تا امروز جاريست ، و در آينده نيز جارى مىباشد ؛ بنابرآن ، تو هميشه به يكى نى به يكى از مكر و فريبشان با خبر مىشوى .
إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ
مگر كم از ايشان ؛
تفسير : مراد از عبد اللّه ابن سلام و همراهان اوست كه داخل دائرهء اسلام شدهاند .
فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
( 13 )
پس عفو كن از ايشان و درگذر ؛ هر آئينه خدا دوست مىدارد احسانكنندگان را
تفسير : چون اين عادت ديرين آنهاست ، ضرور نيست كه در هر مسئلهء جزئى به آنها داخل مجادله شوى و از هرگونه خيانتشان پردهبردارى ؛ آنها را بگذار و از آنها درگذر ، بلكه در بدل بدى و شرارتشان عفو و احسان نما ؛ شايد از آن متأثّر شوند . قتاده و غيره گفته است كه حكم اين آيت به آيت
« قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ
- الخ » منسوخ است ؛ امّا به نسخ حاجت نمىافتد ، زيرا حكم قتال مستلزم آن نيست كه در مقابل چنين قوم در هيچوقت از عفو و گذشت و تأليف قلوب كار گرفته نشود .