ابوموسى اشعرى و تفسير ابن عبّاس كه آن را ابن مسعود نيز از روى سكوت تسليم نموده ، و در صحيح بخارى نيز چنين است . و
« فَتَيَمَّمُوا »
را باعتبار اصل لغت « قصد كنيد » ترجمه كرده است ؛ چرا كه تيمّم به معنى « قصد » است . علماى شرعى مناسبت معنى لغوى آن را در نظر گرفته در تيمّم شرعى نيز قصد يعنى نيّت را فرض قرار دادهاند .
ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ
نمىخواهد خدا كه بگرداند بر شما حرج ( سختى ) ؛
تفسير : از اينجاست كه در حدث كثير الوقوع شستن تمام بدن ضرورى قرار داده نشده ، و تنها شستن دست و روى و پاى و مسح سر فرض گرديده . و ساكنان اكثر بلاد متمدّنه در برهنه گذاشتن آن مضايقه ندارند ، تا تنگى و زحمتى واقع نشود ؛ امّا ، در حدث اكبر يعنى جنابت كه گاه گاه به وقوع مىآيد شستن تمام بدن فرض گرديده ، تا نفس از آلايش بهيميّت پاك شود ؛ زيرا ، براى ترغيب بسوى خصال ملكوتى تنبيه غير معمولى ضرور بود ؛ و باز در حال مرض و سفر و ديگر احوال معذوريّت چقدر سهل و آسان گرفته شده كه اوّل به جاى آب خاك را پاككننده گردانيد ، و باز سر و پاى كه از جمله اعضاى وضو است در تيمّم تخفيف شد ، يعنى سر بكلّى معاف شد ، چرا كه پيشتر هم در آن تخفيف بود ، و شايد پاى از سببى ساقط گرديد كه « 1 » عموما در خاك و يا قريب خاك است و نسبت به ديگر اعضا بيشتر آلودهء گرد و غبار مىباشد ؛ پس دست خاك آلود را بر آن تماس دادن تحصيل حاصل است . باقى دو عضو ماند : يكى روى ، و ديگرى دست ، كه در حال عذر شرعى تيمّم در آن قائممقام وضو و غسل هر دو مىباشد .
وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ
و ليكن مىخواهد كه پاك گرداند شما را ؛
تفسير : زيرا كه او تعالى خودش پاك است ، و پاكى را دوست دارد .
هامش
( 1 ) . بدان سبب ساقط گرديد كه