شَدِيدُ الْعِقابِ
( 52 )
سخت عقوبتكننده است .
تفسير : از قديم اين دستور است كه هر وقت مردم به تكذيب و انكار آيات اللّه اصرار كردند و به مقابلهء انبياء - عليهم السّلام - پا فشردند ؛ خداوند آنها را به يك نوع عذاب گرفتار كرد .
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
( 53 )
اين به سبب آن است كه خدا هرگز نيست تغيّر دهنده نعمتى را كه انعام كرده باشد آن را بر قومى ، تا آنكه بدل كنند حالى را كه در ذات ايشان است ؛ و هر آئينه خدا شنوا ، داناست .
تفسير : چون مردم از بىاعتدالى و غلطكارى خود قوا و استعداد فطرى خير را تبديل مىكنند ؛ و نعمتهاى داخلى و خارجى خداداد را ، قرار « 1 » هدايت او به مواقع درست صرف نمىكنند ؛ بلكه برعكس در راه مخالفت او تعالى به كار مىبرند ؛ ايزد متعال نعمتهاى خود را از آنها باز مىگيرد ، و انعام را به انتقام تبديل مىكند . حضرت او تمام سخنان بندگان را مىشنود ؛ و همه احوالشان را مىداند ؛ هيچ چيز از وى پنهان نيست . بنابرآن « 2 » ، معاملتى كه با بندگان مىكند ، همه راست و بجاست . حضرت شاه ( رح ) مىفرمايد : تا وقتى كه نيّت و اعتقاد تبديل نشود ؛ خدا ( ج ) نعمتهاى خود را باز نمىستاند ، و تغيير نمىكند . « 3 » گويا ، از
« ما بِأَنْفُسِهِمْ »
مراد وى تنها نيّت و اعتقاد است ، چنان كه از ترجمه ظاهر مىگردد ؛ و اللّه اعلم .
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا
مانند عادت كسان فرعون ، و آنان كه پيش از ايشان ( بودند ) ؛ دروغ شمردند
هامش
( 1 ) . براساس ، برپايهء
( 2 ) . بنابراين ،
( 3 ) . تغيير نمىدهد .