كَثِيراً لَفَشِلْتُمْ وَ لَتَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ لكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ
( 43 )
بسيار ، البتّه بزدل مىگرديديد ، و با يكديگر نزاع مىنموديد در كار ؛ و ليكن خدا سلامت داشت ؛ هر آئينه وى داناست به آنچه در سينههاست .
تفسير : چون تعداد آنها را افزون مىدانستند ؛ بعضى به جنگ جرأت مىكردند ، و بعضى نى . از اين جهت ، اختلاف واقع مىشد و كار به تعويق مىافتاد . امّا ، خداوند ( ج ) قلّت دشمن را در خواب به پيغمبر واضح گردانيد ، و شما را از جبن و منازعه نجات داد . او تعالى مىداند كه چه در دلها همّت و شجاعت پديد مىآرد ، و چه چيز جبن و نامردى توليد مىكند .
وَ إِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَ يُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
( 44 )
و آنگاه كه بنمود به شما ايشان را ، چون روبهرو شديد ؛ در چشمهاى شما اندكى ؛ و كم نمود شما را در چشمهاى ايشان ؛ تا به انجام رساند خدا كارى را كه بود كردنى ؛ و بسوى خدا بازگردانيده شود كارها .
تفسير : حضرت پيغمبر ( ص ) تعداد كافران را در خواب اندك ديد ، و مسلمانان را هنگام مقابله ، شمار دشمن كم به نظر آمد ، تا به جرأت بجنگند . خواب پيغمبر را نمىتوان غلط گفت ؛ زيرا ، عدّهء كسانى كه كفر را ادامه مىدادند كم بود ، و بيشتر كسانى بودند كه بعد از آن مسلمان شدند ؛ و ممكن است كه خواب مذكور چنين تعبير شود كه مقصود از تعداد قليل اظهار مغلوبيّت آنها باشد .
باقى ؛ اينكه در نظر كفّار مسلمانان كمتر معلوم شدند ، آنها واقعا كم بودند . اين واقعه هنگامى