بود كه قدرت خدا ( ج ) ظاهر شود ؛ و بر مسلمانان لطف و احسان كامل به عمل آيد . بىشك خداى تعالى دعا و فرياد مسلمانان را مىشنود ، و بر افعال و احوال آنها آگاه است ، و مىداند كه كدام وقت و به چه عنوان مناسب است كه بندگان مقبول خويش را مورد احسان قرار بدهد .
ذلِكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ مُوهِنُ كَيْدِ الْكافِرِينَ
( 18 )
اين است ( كارى ) كه شد ؛ و هرآئينه خدا سستكننده است حيلهء كافران را .
تفسير : آنگاه خداوند ( ج ) همه ارادات « 1 » و سازشهاى كفّار مكّه را به خاك برابر فرمود ؛ آينده نيز تدابير آنها سست مىشود .
إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جاءَكُمُ الْفَتْحُ وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَ لَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئاً وَ لَوْ كَثُرَتْ وَ أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ
( 19 )
اگر طلب فتح ( فيصله ) مىكرديد ، پس آمد به شما ( فتح ) فيصله ؛ و اگر بازايستيد ، پس آن بهتر است شما را ؛ و اگر بازگرديد ، بازگرديم ؛ و هرگز دفع نكند از شما جماعهء شما هيچ چيز را ، اگرچه بسيار باشد ؛ و بدانيد خدا با مسلمانان است .
تفسير : اين خطاب به كفّار مكّه است ، آنها پيش از هجرت به آن حضرت - صلّى اللّه عليه و سلّم - مىگفتند : « متى هذا الفتح ان كنتم صادقين » ؛ اين فيصله ميان ما و شما چهوقت به ظهور مىرسد ؟ ! بايد دانست ، فيصلهء كلى به روز قيامت صورت مىگيرد ؛ و يك نوع فيصله را شما امروز در ميدان بدر ديديد كه به طريق خارق العاده از دست مسلمانان ناتوان سزا يافتيد ؛ اكنون ، اگر از مخالفت نبىّ - عليه السّلام - و كفر و شرك خود بازآئيد ، در دنيا و آخرت به شما بهتر است ؛ ورنه ، اگر باز جنگ كرديد ، ما باز به مسلمانان چنين امداد مىكنيم ؛ و سرانجام ذليل و خوار
هامش
( 1 ) . ارادهها ، تصميمها