و معبودانى را كه تو تجويز كردهاى منسوخ قرار دهند .
وَ يَذَرَكَ وَ آلِهَتَكَ
و تا بگذارد عبادت ترا و بتان تو را ؛
تفسير : فرعون خود را « ربّ اعلى » يعنى ، پروردگار اعلى مىخواند از كلمهء « اعلى » ظاهر است كه براى ثبوت علويّت خود بعض پروردگاران ادنى هم تجويز كرده بود ؛ چنان كه كلمهء
« آلِهَتَكَ »
مؤيّد آنست . بعضى گفتهاند : اين معبودان ادنى مجسّمههاى گاو و غيره بود ، و بعضى مراد از آن آفتاب و ستارگان را مىدانند ؛ و بعضى گويند ، فرعون مجسّمههاى خود را براى پرستش تقسمى كرده بود . هرچه باشد ؛ فرعون به همه حال خود را « معبود اعلى » معرّفى كرده بود ؛ و
« ما عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرِي »
« 1 » گفته وجود خدا را نفى مىكرد العياذ باللّه !
قالَ سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ وَ نَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ وَ إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ
( 127 )
گفت : زود بكشيم پسران بنى اسرائيل را ؛ و زنده بگذاريم دختران ايشان ؛ را و هرآئينه ما بر ايشان غالبانيم .
تفسير : پيش از ولادت موسى ( ع ) فرعون بنى اسرائيل را مورد ظلم قرار داده بود و پسرانشان را به قتل مىرسانيد ؛ از خوف آنكه مبادا اين همان اسرائيلى باشد كه منجّمين خير داده بودند ، و از دست وى سلطنت زوال خواهد پذيرفت ؛ و دختران را براى خدمت و غيره زنده مىگذاشت . اكنون اثر موسى را مشاهده كرده ، انديشيد كه مبادا بنى اسرائيل از سبب تربيت و اعانت او قوت بگيرند ! بنابرآن « 2 » ، براى تخويف و عاجز كردن آنها در اثر قوّت خود ، باز همان تجويز ديرينهء خود را روى كار آورد ؛ از آنجا كه بنى اسرائيل اين تجويز سفّاكانهء فرعون را شنيده پريشان و مضطرب شدند ؛ موسى ( ع ) علاج اضطراب آنها را در آيت آينده نشان داده .
هامش
( 1 ) . سورهء قصص ، آيهء 38 .
( 2 ) . بنابراين ،