كه توبه كند . وقتى كه از گناه ضررى به وى نرسيد ؛ يعنى ، در نتيجهء آن به او خوبى رسيد ؛ اين نسيان است كه از جانب خداى تعالى بر وى طارى شده ، و درين موقع خوف هلاكت است ؛ مثلا ، كسى زهر خورده باشد ؛ اگر آن را قى كند ، اميد زندگى است « 1 » ؛ و اگر هضم كند ، كارش تمام مىشود .
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
( 96 )
و اگر اهل دهها ايمان آوردندى ، و پرهيزگارى كردندى ؛ هرآئينه مىگشاديم بر ايشان بركتها از جانب آسمان و زمين ؛ و ليكن تكذيب كردند ؛ پس ، گرفتيم ايشان را به و بال آنچه مىكردند .
تفسير : با بندگان ضدّ « 2 » و عنادى نداريم ؛ كسانى كه در عذاب ما گرفتار مىشوند ، نتيجهء اعمال بد خودشان است ؛ اگر پيغمبران ما را قبول مىكردند ، و پيش حقّ گردن مىنهادند ؛ و از كفر و تكذيب و غيره اجتناب كرده ، راه تقوى را اختيار مىنمودند ؛ ما آنها را با بركات آسمانى و زمينى معمور « 3 » و توانگر مىساختيم .
امام رازى ( رح ) فرمودهاند كه « كلمهء بركت به دو معنى استعمال مىشود : گاهى به معنى خير باقى و دائم ؛ و گاهى به [ معنى ] كثرت آثار فاضله . بنابرآن « 4 » ، مراد از آيت اين است كه اگر آنها ايمان و تقوى اختيار مىكردند ، بر آنها آن دروازهاى نعمتهاى آسمانى و زمينى كه دائمى و غير منقطع مىباشد ، مفتوح مىگرديد ؛ و يا آثار فاضلهء آنها بسيار فراوان مىشد ؛ امّا ، به نعمتى كه مكذّبين براى چند روز يا تمام عمر ، بهطور امهال و استدراج ، به آن نائل مىشوند ، و عاقبت در
هامش
( 1 ) . اميد زنده ماندنش هست ،
( 2 ) . ضدّيّت
( 3 ) . برقرار و برخوردار
( 4 ) . بنابراين ،