منظور است ، هيچ يك از قواى خير و شرّ كاملا مجبور و ضايع نشود . اين است كه تنازع نيك و بد ، هدايت و ضلالت ، هميشه برپاست ؛ همچنانكه مشركان و معاندان از مطالبات بيهوده حضرت پيغمبر ( ص ) را ملول مىگردانند ، و مىخواهند مردم را ، به انواع حيل ، از جادّهء حق بلغزانند .
مقابل هر پيغمبر نيروهاى شيطانى كار مىكنند ، تا انبياء به مقاصد پاك خويش ( هدايت خلق اللّه ) كامياب نشوند ؛ شياطين الجنّ و شياطين الانس براى اين غرض فاسد باهم تعاون مىكنند ، و يكديگر را گفتار فريبآميز و ملمّع ياد مىدهند ؛ اين آزادى عارضى ايشان تحت همان حكمت عمومى و نظام تكوين است كه خدا ( ج ) در آفرينش عالم مرعى داشته . تو از فتنه و فريب دشمنان خدا غمگين مباش ؛ از كذب و افتراى آنها صرفنظر كن ، و معامله را به خدا بگذار .
وَ لِتَصْغى إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَ لِيَرْضَوْهُ وَ لِيَقْتَرِفُوا ما هُمْ مُقْتَرِفُونَ
( 113 )
و براى اينكه مائل شود به طرف آن سخنهاى ملمّع دلهاى كسانى كه يقين ندارند به آخرت ؛ و تا بپسندند آن را ، و كسب كنند آنچه ايشان كاسب آناند .
تفسير : از آن جهت شياطين همدگر را فريب ، و سخنان ملمّع تلقين مىكنند ، كه كسانى كه در زندگانى اين جهان مستغرقاند ، و به زندگانى آن جهان يقين ندارند ، به آن سخنان ابله فريب مايل شوند ، و از دل بپسندند ، و هيچگاه از لجنزار اعمال زشت و كفر و فسق برآمده نتوانند . « 1 »
أَ فَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَماً وَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتابَ مُفَصَّلًا وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ
( بگو ) آيا بجز خدا طلب كنم ديگرى را حكم ( فيصلهكننده ) ؟ و حال آنكه اوست كه نازل كرده بر شما كتاب واضح شده ! و كسانى كه داديم ايشان را
هامش
( 1 ) . نتوانند بيرون بيايند .