لِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
( 105 )
تا بيان كنيم آن را براى گروهى كه مىدانند .
تفسير : از آن جهت آيات خويش را به جنبههاى مختلف و طرز شگفت مىدانانيم كه تو به تمام مردم برسانى و آنها برحسب اختلاف استعداد و احوال دو گروه مىشوند : مردم لجوج و بىخرد گويند : اين همه علوم و معارف و مضامين مؤثّر از مردى امّى چگونه ساخته مىشود ؟ ! ضرور « 1 » ، در اوقات مختلف از كسى آموخته ؛ و پس از خواندن به ما عرضه داشته ! امّا ، به دانشمندان و اهل انصاف ، حق آشكار ، و شكوك و شبهات شيطانى زايل خواهد شد .
اتَّبِعْ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ
( 106 )
پيروى كن آن حكمى را كه به تو آمده از پروردگار تو ؛ نيست هيچ معبودى جز او ؛ و روى بگردان از مشركان .
تفسير : تو بر خداى يگانه اعتماد [ نما ] ، و به حكم وى تابع باش ؛ التفاتى به جهل و عناد مشركان مكن كه چرا بعد از شنيدن اين همه دلايل و بيانات روشن نيز به راه راست نيامدند .
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكُوا
و اگر مىخواست خدا ، آنها شرك نمىكردند ؛
تفسير : حكمت تكوينى خداوند مقتضى اين نيست كه تمام گيتى را به قهر مؤمن گرداند . اگر وى مىخواست ، بدون شبهه در سرتاسر زمين مشركى نمىماند ؛ امّا از اوّل ، نظام فطرت انسانى را چنين نهاده كه اگر انسان بكوشد يقينا به هدايت مىرسد ؛ با اين همه ، در قبول كردن بالكلّ
هامش
( 1 ) . حتما ،