وَ غَيْرَ مُتَشابِهٍ
و غير مانند ؛
تفسير : به اعتبار شكل ، مقدار ، رنگ ، بو ، مزه ؛ بعضى به هم مىمانند ، و بعضى نى .
انْظُرُوا إِلى ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ يَنْعِهِ
بنگريد به ميوهء درخت چون بار آرد ، و بنگريد به پختگى او ؛
تفسير : ميوه در اوّل خام و بدمزه و غير قابل انتفاع مىباشد ، و بعد از پخته شدن لذيذ و خوش ، گوارا و مفيد مىگردد ؛ اين همه ظهور قدرت الهى است .
إِنَّ فِي ذلِكُمْ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
( 99 )
بدرستى كه در اينها هرآئينه نشانههاست مرگروهى را كه ايمان دارند .
تفسير : در اين ركوع كه افعال و صفات و مظاهر قدرت الهى ( ج ) بيان شده ، بر هستى و يگانگى و صفات كامل حضرت وى استدلال واضح است ، امّا اگر در آن غور شود ، مسئلهء وحى و نبوّت نيز تا بسيار جا حلّ مىشود ؛ زيرا ، پروردگار كه به فضل و رحمت خويش براى انتقام حيات مادّى و حوائج دنيوى ما چندين انتظام آسمانى و زمينى مهيّا كرده ، بسيار بيهوده و نادرست است اگر گفته شود كه براى انجام ضروريّات حيات روحانى و اخروى ما وسايلى پديد نياورده !
پروردگار كريم كه به نشو و نماى اغذيهء جسمانى ما از آسمان آب فرستاده ؛ براى تغذيهء روحانى ما هم از سحاب نبوّت باران وحى و الهام نازل كرده . چون او با ستارگان ظاهرى در ظلمات برّ و بحر به ما رهنمونى مىكند ؛ ممكن نيست كه به غرض هدايت باطنى ما ، در آسمان روحانيّت ، اخترى فروزان نكرده باشد ! آنكه در دامن شب تار ، سپيدهء صبح صادق پديد آورد ، و آفريدگان را موقع بخشود كه در فروغ مهر و ماه در تحت يك حساب معيّن مستفيد گردند ؛ چگونه توان گفت كه در شب ديجور كفر ، شرك ، ظلم و عدوان ، فسق و فجور ، از سوى او ماهى