قالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ
گفت : زود باشد كه نازل گردانم مانند آنچه خدا نازل گردانيده ؟ !
تفسير : از بهتان بستن بر خدا ، شايد اين مراد است كه چيزهايى را بسوى خدا ( ج ) منسوب گردانند كه شايستهء شأن رفيع او نباشد ؛ چنان كه به وى شريك قرار دهند ؛ يا زن و فرزند تجويز كنند ؛ يا گويند « ما انزل اللّه على بشر من شىء » يعنى : وى به بندگان خود هيچ سامان هدايت نفرستاده ؛ هركس كه چنين گويد ، سخت ستمگار است ؛ مانند اين است كسى كه به دروغ دعوى نبوّت مىكند ؛ يا لاف مىزند كه من نيز مىتوانم مانند كلام خدا ( ج ) پديد آرم ! چنان كه مشركان مىكردند :
« لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذا »
« 1 » . تمام اين سخنها منتهاى ظلم و شوخ چشمى است ؛ سزاى آن در آينده مذكور است .
وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَراتِ الْمَوْتِ
و اگر ببينى تو چون باشند ظالمان در شدايد مرگ ؛
تفسير : در شدايد باطنى و روحانى مرگ .
وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ
و فرشتگان دراز مىكنند دست خود را ، مىگويند : بيرون آريد روحهاى خود را !
تفسير : براى قبض روح و دادن كيفر دست خويش را دراز مىكنند ، و براى مزيد تشديد و اظهار خشم مىگويند : برآريد روانهاى خود را كه از روزهاى بسيار به انواع حيل نگه مىداشتيد !
الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ
امروز جزا داده خواهيد شد عذاب ذلّت ؛
هامش
( 1 ) . سورهء انفال ، آيهء 31 .