إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
( 51 )
هر آئينه خدا هدايت نمىكند قوم ظالمان را .
تفسير : كسانى كه با دشمنان اسلام موالات مىنمايند ، هم بر خود و هم بر مسلمانان ستم مىكنند ؛ مقهورّيت و مغلوبيّت جامعهء اسلام را انتظار مىبرند . از چنين قوم بدبخت و معاند و دغاباز « 1 » توقّع نمىرود كه گاهى هم به راه هدايت آيند .
فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ
الحال تو مىبينى كسانى را كه در دلهايشان مرض است كه سعى مىكنند در دوستى يهود و نصارى ، مىگويند : مىترسيم از رسيدن گردش زمانه به ما ؛
تفسير : اين كسانى مىباشند كه در دلهايشان بيمارى شك و نفاق جا گرفته بر وعدههاى خدا ( ج ) اعتماد و در حقّانيّت مسلمانان يقين ندارند ؛ ازين جهت شتابان در آغوش كفّار پناه مىبرند ، تا هنگام غلبهء موهوم آنها توانند از ثمرات فتح متمتّع شوند و از آن گردشها و آفاتى كه به زعم آنها بر جامعهء اسلامى آمدنى بود ، محفوظ بمانند . اين است معنى
« نَخْشى أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ »
كه در قلوب آنها مكنون بود ؛ ليكن چون روبروى پيغمبر ( ص ) و مسلمانان مخلص معذرت دوستى خود را با يهود مىگفتند از گردش زمانه ، اين مطلب را اظهار مىنمودند : يهود سرمايهدار است ، و ما از آنها قرض مىستانيم ؛ هنگام مصيبت و قحط و غيره نسبت به علايق دوستى در وقت سختى به كار ما مىآيند ! در آينده جواب اين خيالات داده شده .
فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ
پس قريب است كه خدا زود ظاهر فرمايد فتح يا حكمى از جانب خود ،
هامش
( 1 ) . نيرنگباز ، حيلهگر