تفسير : جاى ديگر برده آن را محبوس نمايند ؛ چنان كه مذهب امام ابو حنيفه است - رحمة اللّه تعالى عليه .
ذلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ
( 33 )
اين رسوائى است ايشان را در دنيا و مرايشانراست در آخرت عذاب بزرگ .
تفسير : احوال قطّاع الطريق چهار نوع مىباشد : ( 1 ) كه قتل كرده امّا به گرفتن مال فرصت نيافته باشد ؛ ( 2 ) هم قتل كرده باشد ، هم مال گرفته باشد ؛ ( 3 ) مال دزديده باشد ، امّا قتل نكرده باشد ؛ ( 4 ) نه مالى دزديده باشد ، و نه قتلى كرده باشد ؛ امّا به قصد و آمادگى آن بوده ، بعدا گرفتار شده باشد ؛ در هر چهار حالت ، به ترتيب ، همين چهار سزاست كه بيان مىشود .
إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
( 34 )
مگر كسانى كه توبه كردند پيش از آنكه قادر شويد برايشان ؛ پس بدانيد كه خدا آمرزنده ، مهربان است .
تفسير : سزاهاى مذكور فوق كه بهطور حدود و حق اللّه بود ، قبل از گرفتارى به توبه نمودن بخشيده مىشود ؛ امّا حقوق العباد معاف نمىشود ؛ مثلا اگر كسى مالى را بگيرد ، بايد ضمان دهد ، و اگر كسى را بكشد قصاص مىشود ؛ البتّه صاحب مال و ولىّ مقتول حق دارد كه آن را معاف كند .
تنبيه : سواى اين حدّ ، ديگر هيچيك از حدود در دين مثلا حدّ زنا ، حدّ شرب خمر ، حدّ قذف ، به توبه مطلقا ساقط نمىگردد .