تفسير : مشهور است كه اين درخت گندم بود ؛ بعضى درخت انگور ، انجير ، ترنج و غيره نيز گفتهاند ؛ و اللّه اعلم .
فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ
پس بلغزانيد هر دو را شيطان از آنجا ؛ پس برآورد ايشان را از آن نعمتهائيكه بودند در آن ؛
تفسير : گويند : آدم و حوا در بهشت ساكن شدند ؛ شيطان از مقام عزت رانده شد ؛ بدين جهت آتش حسد وى دربارهء خليفهء الهى ( ج ) بيشتر گرديد ؛ با مار و طاووس ساخته در بهشت درآمد ؛ حوّا را به لطايف الحيل فريفت ، چنان كه خود از آن درخت خورد و به آدم خورانيد .
شيطان ايشان را اطمينان داده و گفته بود : از درخت مذكور بخوريد كه هميشه مقرّب بارگاه خدا باشيد ! و نهى الهى ( ج ) را نيز ؛ از خود ، توجيهات كرد . اين واقعه مفصّلا ذكر مىشود . « 1 »
وَ قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ
و گفتيم : فرود رويد بعضتان بعضى را دشمن مىباشد ؛
تفسير : در كيفر اين لغزش از پيشگاه خدا به آدم و حوّا حكم شد كه از بهشت فرود رويد و با فرزندان خويش در زمين ساكن شويد ؛ در زمين با همديگر دشمنى مىورزيد ، بدين علّت به رنجها مبتلا مىشويد ؛ از بهشت برآئيد ؛ بهشت فرخندهء ما دار لعصيان و مقام دشمنى و رنج نيست ؛ اين امور فرومايه و پست درخور خاكدان حقير دنياست ؛ دنيائيكه به غرض آزمون شما آفريده شده .
وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ
( 36 )
و شمار است در زمين آرامگاه و بهرهمندى تا مدّتى
هامش
( 1 ) - ذكر خواهد شد ( در سورهء اعراف و ديگر سورهها ) .