اشكال آن بود كه در مقام انكار مىگفتند : آيا ما پس از مردن و پوسيدن به حالت اول برخواهيم گشت نظير :
وَ قالُوا أَ إِذا كُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً
اسراء / 49 جملهء :
أَ إِذا كُنَّا عِظاماً نَخِرَةً
تأكيد انكار است .
اما جمله :
تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ
لفظ تلك راجع است به رجعت كه از
لَمَرْدُودُونَ
فهميده مىشود . خاسرة زيانبار يا به معنى « ذات خسران » است ظاهرا اين جمله را از باب تمسخر گفتهاند يعنى بر گشتن زيانبارى است ؟ ! ! و شايد به عنوان تشأم و نامباركى گفته باشند ، يعنى اگر چنين باشد رجوع شومى خواهد بود .
13 و 14 -
فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ فَإِذا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ
جواب استبعاد آنهاست كه وجود آخرت و زنده شدن مردگان در نظر شما مشكل و دشوار است ولى با يك صيحه ، مردم زنده شده و در روى زمين خواهند بود نظير :
إِنْ كانَتْ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً فَإِذا هُمْ جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ
يس / 53 .
لفظ « هى » راجع است به « كرة » مراد از « زجرة » نفخه صور در مرحلهء دوم است ،
ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرى فَإِذا هُمْ قِيامٌ يَنْظُرُونَ
زمر / 68 ، گويا علّت آمدن زجره كه معناى راندن مىدهد آنست كه انسانها بواسطه آن صيحه ، از عالم مرگ به جهان قيامت رانده مىشوند .
15 - 19 -
هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ مُوسى إِذْ ناداهُ رَبُّهُ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً اذْهَبْ إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلى أَنْ تَزَكَّى وَ أَهْدِيَكَ إِلى رَبِّكَ فَتَخْشى
در اينجا در ضمن دوازده آيه جريان فرعون و طغيان و هلاكت او بيان مىشود ، اين در آن روز هشدارى بود به مشركان كه در مقابل رسول خدا موضع گيرى و انكار نكنند كه فرعون چنين كرد و هلاك شد و در عين حال استدلال به معاد است از طريق تصحيح دعوت موسى عليه السّلام .