حشر : حشر : جمع كردن . « حشر الناس : جمعهم » نكال : نكل ( بكسر نون ) : زنجير . نكال عقوبتى است كه براى مجرم كيفر ، و براى ديگران موعظه و ارهاب باشد .
شرحها
در اين آيات ، ابتدا به قسمتى از موجودات طبيعت و نظام خلقت و يا به ملائكهاى كه واسطه فيض در تدبير جهان هستند سوگند ياد شده ، سپس وقوع قيامت از آن نتيجهگيرى شده است ، كه قيامت همان ادامه خلقت جهان و انسان است . آن گاه استبعاد مشركين در زمينه قيامت نقل و جواب داده شده است ، در آخر ماجراى فرعون كه در مقابل حق ايستاد و كوبيده شد ديده مىشود و اضافه شده كه اين راه براى هر طاغوت و منكر حق شامل خواهد بود .
1 تا 7 -
وَ النَّازِعاتِ غَرْقاً وَ النَّاشِطاتِ نَشْطاً وَ السَّابِحاتِ سَبْحاً فَالسَّابِقاتِ سَبْقاً فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً . يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ
بايد دانست اين سبك بيان ، در سه محل از قرآن كريم آمده است و در هر - سه مورد ، وقوع قيامت نتيجهگيرى شده است ، اول در سورهء ذاريات كه مىخوانيم
وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً . فَالْحامِلاتِ وِقْراً . فَالْجارِياتِ يُسْراً . فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ
/ 1 تا 5 .
دوم سوره مرسلات كه فرموده :
وَ الْمُرْسَلاتِ عُرْفاً فَالْعاصِفاتِ عَصْفاً وَ النَّاشِراتِ نَشْراً فَالْفارِقاتِ فَرْقاً فَالْمُلْقِياتِ ذِكْراً عُذْراً أَوْ نُذْراً إِنَّما تُوعَدُونَ لَواقِعٌ
1 - 7 سوم : نازعات كه گفته شد . فرقى كه اين سوره با دو سورهء فوق دارد آنست كه ، در آن دو جواب قسمها
إِنَّما تُوعَدُونَ . . .
است ولى در اينجا
يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ
مىباشد ، از اين به نظر مىآيد كه منظور خدا در اين سوره آنست كه آخرت ادامهء اين زندگى است و آن نظام تتمّه و تكميل اين نظام مىباشد بر خلاف