ابتر : بىدنباله . بتر : قطع . ابتر : حيوانى كه دمش بريده شده و انسانى كه فرزند ندارد ، راغب گويد : فرزند نداشتن و ذكر خير نداشتن معناى ثانوى آن است .
شرحها
در اين آيات خداوند به رسول خود فرمايد : ما به تو كثرت و گسترش فزون از حد دادهايم ، آئين تو ، آوازهء تو ، نسل تو به كثرت و وسعت فزون از حدّ خواهد رسيد ، پس حالا كه خدا چنين لطفى به تو فرموده است براى خدايت نماز بخوان و قربانى كن ، بىدنباله و مقطوع الذكر آن كس است كه تو را دشمن مىدارد .
ناگفته نماند : اين وعده يك اعجاز است كه اكنون مشاهده مىشود وعدهء خدا عملى شده ، اسلام گسترش پيدا كرده ، نسل آن حضرت از فاطمه زهرا سلام اللَّه عليها همه جا را پر كرده است .
1 -
أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ
اقوال مفسران در تفسير كوثر مختلف است آن را خير كثير ، حوض رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله در بهشت يا در محشر ، نبوت ، قرآن ، كثرت پيروان اسلام ، كثرت ذريه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ، شفاعت و مانند آن گفتهاند .
الميزان مىگويد : به قرينهء
إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ
مراد فقط كثرت ذريه آن حضرت است زيرا كه ظهور « ابتر » در منقطع النسل است ، و آيه جواب « ابتر » مىباشد و يا منظور خير كثير است كه كثرت ذريه نيز در ضمن آنست و گرنه
إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ
خالى از فائده خواهد بود .
نگارنده گويد : به نظر بعيد مىآيد كه به وقت مردن پسر آن حضرت ، مشركان او را ابتر نامند و اين مطلب و جواب آن در قرآن مجيد با چنين وضعى مطرح