ناگفته نماند : مسئله نر و مادگى در انسان و حيوان و نباتات و يكى از اسرار عجيب خلقت و قدرتنمايى خداست كه قلم از شرح آن عاجز است بلكه به حكم :
وَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
ذاريات / 49 اين مسئله حتى به اتمها و الكترون و پروتون كه بار مثبت و منفى دارند نيز مىرسد .
وانگهى مسئله خواب يكى از حقائق عجيبى است كه ادامهء حيات بدون آن ميسر نيست ، دانشمندان به تجربه دريافتهاند كه : بدون خواب زندگى محال است ، حيواناتى كه بيست روز بى غذايى را تحمل مىكنند چهار پنج روز بيخوابى آنها را از پا در مىآورد ، انسان ممكن است تا شش هفته بدون غذا زنده بماند ولى اگر ده شبانه روز خواب نرود خواهد مرد ( دانستنيهاى جهان علم / 150 ) آزمايشهايى كه در روى حيوانات انجام شده نشان داده است كه بعد از هشت روز بى خوابى از پا در مىآيند ، اينجاست كه اهميت
وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً
بر ما روشن مىشود كه خواب مايه استراحت و تجديد قوا و آماده شدن براى زندگى جديد است .
10 و 11 -
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً
.
اين دو آيه نيز در يك رديف هستند ، وجود شب و روز در ادامهء زندگى دخالت كامل دارند ، در نور دائم و در ظلمت مستمر حيات ميسّر نيست ، شب لباسى است كه با ظلمت خود اشياء را مىپوشاند و وقت آرامش و استراحت و تجديد قواست ، روز وقت تلاش و تهيه وسائل زندگى است ، استراحت و تلاش براى زندگى دو ركن تداوم حيات در روى زمين است رجوع شود به آيه 164 از سوره بقره در زمينه شب و روز .
12 و 13 -
وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِداداً وَ جَعَلْنا سِراجاً وَهَّاجاً
.
آفتاب و آسمان در ارتباط با تأمين زندگى در زمين جزء العلة هستند و بدون آنها حيات در زمين امكان پذير نيست ، به عبارت ديگر آن دو قسمتى از