در جاهاى متعدد ؟ فرمود : نه بلكه در اينجا و اينجا بخواند زيرا آن محلها روز قيامت براى او شهادت خواهند داد « 1 » .
و در حديث ديگرى از آن حضرت وارد است : نمازها را در جاهاى متعدد از مساجد بخوانيد چون هر بقعه بر نمازگزار روز قيامت گواهى مىدهد « 2 » .
از اين گونه اخبار در كتابها بسيار پيدا مىشود ، مثلا زمين از بول انسان ختنه نشده آگاه است و يا از ريختن آب غسلى كه از زنا واجب شده ، به خدا پناه مىبرد ، وانگهى در آخرت همه چيز زنده و داراى حيات خواهد بود حتى آتش و جهنم آن ، نظير
يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ
ق / 30 و دربارهء آتش آمده :
إِذا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَ زَفِيراً
فرقان / 12 به هر حال زمين يكى از گواهان اعمال است . مانند زمين كربلا و خرمشهر و همه جاى زمين .
تجسم عمل : لفظ
لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ
و لفظ « يره » در دو محل صريح است در اينكه انسان روز قيامت ، اعمال خود را مشاهده خواهد كرد ، نه جزاى اعمال خود را اين سخن حاكى از تجسم عمل است ، مسئله تجسم عمل يكى از حقائق قرآن مجيد و روايات اسلامى است ، كه نقل حتى بعضى از آنها از حوصلهء كتاب خارج است . اكنون ثابت شده كه عمل عرض نيست بلكه جوهر است ، انسان در هر كار نيك و بد ، مقدارى از مادهء وجود خويش را به نيرو ( انرژى ) مبدل كرده و از دست مىدهد همانطور كه نفت در بخارى مبدل بحرارت مىشود ، اين نيروها به قدرت خدا در آخرت مبدل به ماده و جسم شده و در صورتهاى نعمت
هامش
( 1 )
سئل ابو كهمس ابا عبد اللَّه ( ع ) يصلى الرجل نوافله فى موضع او يفرقها ؟ قال :
لا بل هاهنا و هاهنا فانها تشهد له يوم القيامة ( وسائل ج 3 / 472 ) .
( 2 )
عن الصادق ( ع ) فى حديث انه قال صلوا من المساجد فى بقاع مختلفة فان كل بقعة تشهد للمصلى عليها يوم القيامة ( وسائل ج 3 / 474 ) .