مىگفتم اين انجير است چون ميوهء بهشت بدون هسته است بخوريد آن را . . . « 1 » .
قتاده گويد : تين كوهى است كه دمشق بر روى آن بنا نهاده شده و زيتون كوهى كه بيت المقدس بر آنست .
ناگفته نماند : قتادة بن دعامه در سال 117 در وقت دولت بنى اميه فوت كرده است ، به نظر مىآيد خواسته است در اين ياوهگويى خدمتى به بنى اميه كند كه دمشق پايتخت آنها بوده است .
عكرمه كه يكى از خوارج و دشمن على بن ابى طالب عليه السّلام بود گفته است :
تين و زيتون دو كوه هستند ، علّت اين تسميه آنست كه انجير و زيتون در آن دو كوه بسيار مىرويند ولى در اين صورت لازم بود كه آن دو نكره آيند نه با الف و لام ، طور سينين يا سينا همانجايى است كه بر موسى وحى آمد ، منظور از
الْبَلَدِ الْأَمِينِ
سرزمين مكه است چنان كه در بعضى از روايات نيز آمده است در آيات ديگر مىخوانيم : كه ابراهيم عليه السّلام در دعايش فرموده
رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً
بقره / 126 ، در بعضى از روايات ، تين و زيتون و طور سينين به على و حسن و حسين صلوات اللَّه عليهم تفسير شده ، كه آن شايد استفاده از قرآن مجيد باشد .
4 و 5 -
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ
.
جواب قسمهاست گفتيم كه منظور از احسن تقويم آنست كه خدا انسان را در بهترين استعداد و اعتدال آفريده كه براى صعود و نزول كمال آمادگى را دارد ، نظير
فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها
شمس / 8 ، از الطاف بزرگ خدا آنكه انسان مىتواند با ايمان و عمل ، اوج گيرد و به سعادت ابدى برسد . و مشمول
فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ
گردد ، ظاهرا در اين آيه شكل ظاهرى و تناسب اندام انسان در
هامش
( 1 )
« روى ابو ذر عن النبى ( ص ) قال فى التين لو قلت ان فاكهة نزلت من الجنة لقلت هذه هى ، لان فاكهة الجنة لا عجم لها فكلوها فانها تقطع البواسر و تنفع من النقرس » .