و تكرارش بر ميل او مىافزايد ، اما آنكه در قلب خشيت ندارد تذكر بار اول حجت را بر او تمام مىكند و از اين جهت نافع است اما بار دوم فائدهاى نخواهد داشت و لغو خواهد بود ، لذا در آيهء
فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا
نجم / 29 امر به اعراض فرموده است ( از الميزان ) .
به نظر بعضى : شرط حقيقى نيست و آن حاكى است كه تذكر حتما مفيد خواهد بود ، به نظر بعضى : شق دوم كلام حذف شده است يعنى : « ان نفعت أ و لم تنفع » و گويند : « ان » به معنى « قد » است ، اما آنچه از الميزان نقل شد مورد اعتماد مىباشد .
غرض از « يخشى » خوف از خداست چنان كه فرموده :
إِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ
يس / 11 منظور از
لا يَمُوتُ فِيها وَ لا يَحْيى
آنست كه ( نعوذ باللّه ) انسان در جهنم نه مىميرد تا با مردن راحت باشد و نه زنده ماندنش طورى است كه به آن زندگى گويند :
لا تُبْقِي وَ لا تَذَرُ
مدثر / 28 پس منظور از حيات زندگى لذت بخش است .
14 - 17 -
قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقى
.
به قرينهء
بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا
مراد از « تزكى » پاك شدن از علائق دنيا است كه انسان را دنيا پرست مىكند ، حتى ياد خدا و نماز خواندن و وضو از مصاديق « تزكى » و پاك شدن است ، پس « تزكى » يعنى پاك شد از علائق مادى پاك شد روحش به وسيله نماز و توجه به خدا و . . .
در روايات اهل بيت عليهم السّلام و اهل سنت آمده : منظور از آيه ، زكات فطره و نماز عيد فطر است در وسائل الشيعه كتاب ابواب صلوة العيد باب 17 از فقيه نقل شده :
« و سئل الصادق عن قول اللَّه عز و جل : قد افلح من تزكى ؟ قال : من اخرج الفطرة فقيل له و ذكر اسم ربه فصلّى ؟ قال خرج الى الجبانة فصلّى »
در كشاف