در پرتو احاديث
الف - صفات پرهيزكاران :
درپى شيوهء قرآنى بيان ايمان از خلال تبيين حقايق تجلّى يافتهء آن در نهاد پرهيزكاران ، امامان عليهم السلام ، نيز صفات پرهيزكاران را توضيح دادهاند و ما نيز به اين اميد به ذكر برخى از آنها مىپردازيم كه حقيقت ايمان ، تقوى و يقين را از لابلاى اين صفات ، دريابيم .
روايت شده همام يكى از اصحاب و پيروان اميرالمؤمنين عليه السلام كه مردى عابد بود به آنحضرت گفت : يا اميرالمؤمنين ! پرهيزكاران را براى من بيان فرما ، مانند آنكه آنان را ببينم ؟ امام عليه السلام در پاسخ او تأمّل و درنگ فرمود پس از آن به طور اجمال فرمود :
« اى همام ! تو خود از خدا بترس و نيكوكار باش كه إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُم مُحْسِنُونَ . » يعنى خدا با پرهيزكاران و نيكوكاران است . همام به اين پاسخ اكتفا نكرد تا آنكه حضرت را سوگند داد ، پس ، آن بزرگوار شكر و سپاس الهى به جا آورد و بر پيغمبر صلى الله عليه و آله درود فرستاد آنگاه فرمود :
« خداوند سبحان هنگام آفرينش خلق از اطاعت و بندگيشان بىنياز و از معصيت ونافرمانى آنها ايمن بود ، زيرا معصيت گناهكاران او را زيان ندارد و اطاعت فرمانبرداران سودى به او نمىرساند . پس روزى و وسائل آسايششان را بين آنها قسمت كرد ، و هركس را در دنيا در مرتبهاى قرار داد و پرهيزكاران در دنيا داراى فضيلتها هستند ، گفتارشان از روى راستى است ، پوشاكشان ميانه روى