دارد ، به خويشاوندان ، و يتيمان ، مسكينان و واماندگان در راه و سائلان و بردگان ببخشد . و نماز برپا كند و زكات بدهد . و نيز كسانى هستند كه چون عهدى مىبندند بدان وفا مىكنند . و آنان كه در بينوايى و بيمارى و به هنگام جنگ صبر مىكنند ، اينان راستگويان و پرهيزكارانند . »
فراگيرترين نيكى همان ايمان به همهء حقايق و ارزشهاى خدايى است و حقيقت ايمان ، تسليم در برابر همهء كتابهاى آسمانى ، پيامبران و فرشتگان مىباشد و از جمله حقايق ايمان است آنچه خداوند اعمّ از برپا كردن نماز ، انفاق ، وفادارى و شكيبايى بدان فرمان داده . پس هرگاه حقايق ايمان در شخصى كمال يابد او در نسبت دادن خود به ايمان راستگو خواهد بود و اين همان نيكى است .
4 - امّا پرداختن به پارهاى اعمال هرچه هم در نگاه مردم بزرگ باشد باز هم با ايمان قابل سنجش نيست . خداوند مىفرمايد :
أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَايَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ وَاللَّهُ لَايَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ * الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدَوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللَّهِ وَأُولئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ « 1 » .
« آيا آب دادن به حاجيان و آباد كردن مسجدالحرام را با كردهء كسى كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده و در راه خدا جهاد كرده ، برابر مىدانيد ؟ نه ، نزد خدا برابر نيستند و خدا ستمكاران را هدايت نمىكند * آنان كه ايمان آوردند و مهاجرت كردند و در راه خدا به مال و جان خويش جهاد كردند ، در نزد خدا درجتى عظيمتر دارند و كاميافتگانند . »
اگرچه آب دادن به حاجيان و آباد كردن مسجدالحرام اهمّيت بسيار دارد ولى نمىتوان آنها را همچون ايمان برخوردار از حقايق و شرايط آن دانست .
5 - بدين سان ايمان ريسمان استوارى است كه هركس بدان چنگ درزند از هر پديدهاى قوىتر مىگردد . خداوند مىفرمايد :
. . . فَمَن يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِن بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى . . . « 2 » .
هامش
( 1 ) - سورهء توبه ، آيات 19 - 20 .
( 2 ) - سورهء بقره ، آيهء 256 .