ايمان ، حقيقت است نه مراسم :
1 - از آنجا كه ايمان ، امرى قلبى است ، گونهاى رفتار و ايستار به شمار مىآيد ، از همين رو شعاير و مراسم ، ارزشى ذاتى ندارند مگر به قدرى كه ارزش ايمان را در خود بپرورانند ، پس هرگاه آيينها گوناگون شد مسألهء مهم مقدار تعهّد آدمى است به ايمان . خداوند متعال مىفرمايد :
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحاً فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ « 1 » .
« آنها كه ايمان آوردهاند ، و يهود و صابئان و مسيحيان ، هرگاه به خداوند يگانه و روز جزا ، ايمان بياورند ، و عمل صالح انجام دهند ، نه ترسى بر آنهاست ، و نه غمگين خواهند شد . »
از اين آيه كه با شكلى تقريباً هماهنگ در آيهء 48 سورهء انعام و آيهء 62 سورهء بقره تكرار شده الهام مىگيريم كه ايمان ، همان ارزش بنيادين است و ديگر كلمات ، حروف ، شعارها ، واژگان و وابستگيها هنگام فراهم شدن اين ارزش از اهمّيت چندانى برخوردار نيستند ، زيرا خداوند سبحان مىفرمايد :
« آنها كه ايمان آوردهاند ، و يهود و صابئان و مسيحيان ، هرگاه به خداوند يگانه و روز جزا ، ايمان بياورند ، . . .
بنابراين خواه كسانى كه به اين رسالت ايمان آورده باشند يا به ديگر رسالتها ، هرگاه ايمانشان را خالص گردانند و عمل صالح به جاى آورند و در نتيجه به هر حقّى اعتراف كنند نه هراسى برايشان خواهد بود و نه غمگين مىشوند .
2 - بدين ترتيب ولايت الهى با وابستگى ايمانى و عملى مرزبندى مىشود نه با وابستگى نژادى يا اسمى . خداوند مىفرمايد :
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ « 2 » .
« نزديكترين كسان به ابراهيم همانا پيروان او و اين پيامبر و مؤمنان هستند . و خدا ياور مؤمنان است . »
هامش
( 1 ) - سورهء مائده ، آيهء 69 .
( 2 ) - سورهء آل عمران ، آيهء 68 .