ث - هنگام ترسيدن از شكست به سبب ضعف روحى برخى از افراد ، مؤمنانِ صادق بر خدايشان توكّل مىكنند . خداوند مىفرمايد :
إِذْ هَمَّت طَائِفَتَانِ مِنكُمْ أَن تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ « 1 » .
« ( به يادر آور ) زمانى را كه دو طايفه از شما تصميم گرفتند سستى نشان دهند ( و از وسط راه بازگردند ) ، و خداوند پشتيبان آنها بود ( و به آنها كمك كرد كه از اين فكر بازگردند ) و افراد با ايمان بايد تنها بر خدا توكّل كنند . »
پنجم - كرانههاى توكّل :
يك - چه هنگام بر خداوند توكّل مىكنيم ؟ و چگونه بر او توكّل مىكنيم ؟
از كرانههاى توكّل بر خدا رويارويى با مكر شيطان ، و پناه بردن از وسوسههاى او به خدا و در نتيجه خارج شدن از محدودهء نفوذ او در پرتو توكّل بر خداوند و وارد شدن به ولايت پروردگار و مبارزه با سيطرهء شيطان است . خداوند مىفرمايد :
إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ « 2 » .
« شيطان را بر كسانى كه ايمان آوردهاند و بر خدا توكّل مىكنند ، تسلّط نيست . »
در حديثى از صفوان به نقل از امام صادق عليه السلام آمده است كه فرمود :
« ابليس گفت : پنج چيز است كه من در آنها حيلهاى نتوانم كرد و جز اينها ديگر مردم در يد قدرت من هستند : هركس با نيّت صادق به خدا تمسّك جويد و در همهء امورش بر او توكّل كند و كسى كه شب و روز فراوان تسبيح گويد و كسى كه براى برادر مؤمنش آن پسندد كه بر خويش ، و كسى كه به هنگام مصيبتى كه به او مىرسد زارى و جزع نكند و كسى كه بدانچه خدا به او داده راضى باشد و براى رزقش غمگين نشود . « 3 » »
انسان زمانى كه به خدا توكّل مىكند ، در انديشهء خود ، قدرت ، چيرگى وپشتيبانىِ خداوند را در ياد دارد ، و ديگر در برابر شيطان به ضعف كشيده نمىشود ،
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران ، آيهء 122 .
( 2 ) - سورهء نحل ، آيهء 99 .
( 3 ) - بحارالانوار ، ج 68 ، ص 136 ، روايت 18 .