خود او پيوسته دستخوش ترديد و دودلى است و طعم شكست را مىچشد و پيوسته عقبنشينى مىكند ، در حالى كه مؤمن بر توكّلش افزوده مىشود و پيوسته درخشش و صفاى بيشترى مىيابد .
دو - آيا خداوند همان كسى نيست كه قرآن را فروفرستاد و حفظ آن را ضمانت فرمود ؟ آيا خداوند بندگان ، پيامبران و صالحان خود را پشتيبانى نمىكند ؟ پس ما هنگام رويارويى با سختيها بر خداوند توكّل مىكنيم . خداوند مىفرمايد :
إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ « 1 » .
« ياور من اللَّه است كه اين كتاب را نازل كرده و او دوست شايستگان است . »
سه - دعا رحمت خدا را فرو مىريزد و قضاى الهى را دفع مىكند و انسان را چنان مىگرداند كه گويى شب و روز را در دست خود دارد و از همين جاست كه مؤمن به خدايى توكّل مىكند كه او را نيز مىخواند و دعا مىكند .
الف - خداوند متعال در توصيف برخى مؤمنان در لحظات رويارويى با دشوارى مىفرمايد :
فَقَالُوا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا لَاتَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ « 2 » .
« گفتند : بر تو توكّل كرديم اى پروردگار ما ، ما را مغلوب اين مردم ستمكار مكن . »
از اين آيه الهام مىگيريم كه دعا اوج حالت توكّل است و بايد آن را مغز توكّل دانست و اين همان نيروى حقيقىاى است كه ايمانِ انسان به خدا ، براى او به ارمغان مىآورد .
ب - خداوند متعال در ماجراى حضرت شعيب عليه السلام و كسانى كه با او ايمان آوردند بيان مىفرمايد و براى ما روشن مىكند كه چگونه هنگام رويارويى با كافران ، به خدا توكّل جستند و اين پس از زمانى بود كه آنها ايشان را به اخراج از شهر تهديد مىكردند . آنها گفتند :
قَدِ افْتَرَيْنَا عَلَى اللَّهِ كَذِباً إِنْ عُدْنَا فِي مِلَّتِكُمْ بَعْدَ إِذْ نَجَّانَا اللَّهُ مِنْهَا وَمَا يَكُونُ لَنَا أَنْ
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف ، آيهء 196 .
( 2 ) - سورهء يونس ، آيهء 85 .