شكمش از كم خوراكى ، فرورود و پشتش از ترس آتش خم شود و استخوانهايش از شوق به بهشت آب شود و دلش از ترس عزرائيل در هراس باشد و با انديشيدن به لحظهء مرگ ، پوستشبه خشكى گرايد و اين است اثر توبه و هرگاه بندهاى را ديديد كه نمودى چنين يافته است پس بدانيد كه او توبه كنندهاى است كه خير خويش را مىخواهد . « 1 » »
ث - رحمت خداوندى بر غضب او پيشى مىگيرد . اّيا نمىبينيد كه خداوند ما را به سه نام رحمت ، ياد مىآورد در حالى كه براى عقاب ، تنها يك نام مىبرد . خداوند مىفرمايد :
غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ . . . « 2 » .
« آمرزندهء گناه ، پذيرفتهء توبه ، سخت عقوبت ، صاحب نعم . . . »
از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود : « خداوند ، بندهاى را رحم كند كه پيش از مرگ به درگاه او توبه كرد ، زيرا توبه پاك كنندهء او از ناپاكى خطاست و نجات دهندهء او از لبهء پرتگاه هلاكت است . خداوند اين را بر خود نسبت به بندگان صالحش فرض گردانيده و فرموده است :
. . . كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنكُمْ سُوءاً بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِن بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ * وَمَن يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِيماً « 3 » . « 4 » »
« . . . پروردگارتان ، رحمت را بر خود فرض كرده ؛ هركس از شما كار بدى از روى نادانى كند ، سپس توبه و اصلاح نمايد ، او آمرزندهء مهربان است ) و كسى كه كار بدى انجام دهد يا به خود ستم كند ، سپس از خداوند طلب آمرزش نمايد ، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد يافت . »
سهل بن سعد انصارى مىگويد : از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله دربارهء اين فرمودهء الهى : وَمَا
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 6 ، ص 35 ، روايت 51 .
( 2 ) - سورهء غافر ، آيهء 3 .
( 3 ) - سورهء انعام ، آيهء 54 - 55 .
( 4 ) - بحارالانوار ، ج 6 ، ص 33 ، روايت 45 .