خداوند ، مؤمن را در شمار فرشتگان و يا صالحانى قرار مىدهد كه در برابر خداوند به سجده مىافتند و يا از اين روست كه خداوند در نماز جماعت به سجده فرمان داده است .
سوم - پيوند سجده با نماز :
به جا آوردن خود سجده ، واجب و فريضهاى است بر مؤمن ، و ركنى اساسى از نماز به شمار مىآيد . از همين رو به جا آوردن فريضهء سجده از طريق اداى نماز صورت مىپذيرد ، ولى خود به عنوان عملى مستحبّ ، باقى مىماند و در پارهاى موارد ، هنگامى كه آيات خاصّى از قرآن ، خوانده مىشوند ، سجده واجب مىگردد :
الف - سجده يعنى افتادن بر زمين و ساييدن پيشانى بر خاك و آنگاه تسبيح ، تحميد ، گريه و خشوع به درگاه الهى . از همين رو قرآن كريم ، به طور مشروح سجدهء كامل همراه با شرايط ، اوقات و اذكار آن را بيان مىكند . خداوند مىفرمايد :
قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لَاتُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِن قَبْلِهِ إِذَا يُتْلَى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ سُجَّداً * وَيَقُولُونَ سُبْحَانَ رَبِّنَا إِن كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولًا * وَيَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعاً « 1 » .
« بگو : خواه بدان ايمان بياوريد و يا ايمان نياوريد آنان كه از اين پيش دانش آموختهاند چون قرآن برايشان تلاوت شود سجدهكنان بر روى درمىافتند * و مىگويند : منزّه است پروردگار ما . وعدهء پروردگار ما انجام يافتنى است . و به رو درمى افتند و مىگريند و بر خشوعشان افزوده مىشود . »
حديث شريفى حكمت سجده بويژه در نماز را بيان مىكند . از اميرالمؤمنين عليه السلام پيرامون مفهوم سجده سوأل شد ، حضرت عليه السلام فرمود :
« مفهوم آن اين است كه مرا از آن آفريدى يعنى از خاك و مفهوم سر از سجده برداشتن آن است كه مرا از خاك بيرون آوردى ، سجدهء دوّم : و به سوى آن باز مىگردانى و بالا آوردن سر از سجده در بار دوم بدين معناست كه بار ديگر مرا از
هامش
( 1 ) - سورهء اسراء ، آيات 107 - 109 .