است ، و در هيچ حال حتّى در جنگ كه سختترين شرايط بر انسان است ترك نمىشود و اين همان است كه از اين آيه درمىيابيم :
ب - وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوا مُبِيناً « 1 » .
« و چون در زمين سفر كنيد گناهى نيست كه اگر بيم آن داشتيد كه كافران به شما زيان رسانند نماز خويش كوتاه كنيد ، زيراكافران دشمن آشكار شما هستند . »
بدين ترتيب بايد نماز را در حالت ترس ، كوتاه خواند ولى همچنان بر انسان ، واجب مىماند ، زيرا امرى است واجب .
در حديثى از امام صادق عليه السلام در تفسير اين آيه آمده است كه : « نماز ، كتابى ثابت است و اندكى زودتر ياديرتر ، ضررى نمىرساند ، زيرا خداوند مىفرمايد : أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيّاً . « 2 » »
از همين جا نماز ، حتّى هنگام رويارويى با دشمن نيز واجب شده است ، زيرا خداوند مىفرمايد :
وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُم مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ . . . « 3 » .
« و چون تو در ميانشان باشى وبرايشان اقامهء نماز كنى بايد كه گروهى از آنها با تو به نماز بايستند و سلاحهاى خويش بردارند و چون سجده به پايان بردند برابر دشمن شوند تا گروه ديگر كه نماز نخواندهاند بيايند و با تو نماز بخوانند آنان نيز هوشيار باشند و سلاحهاى خويش بگيرند . . . »
دوازدهم - برپا كردن نماز ، شرط توبه :
الف - خداوند مىفرمايد :
. . . فَإِن تَابُوا وَأَقَامُوا الْصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ . . . « 4 » .
هامش
( 1 ) - سورهء نساء ، آيهء 101 .
( 2 ) - الميزان ، ج 5 ، ص 67 از كافى .
( 3 ) - سورهء نساء ، آيهء 102 .
( 4 ) - سورهء توبه ، آيهء 5 .