« هنگامى كه سوار بر كشتى شوند ، خدا را با اخلاص مىخوانند ( و غير او را فراموش مىكنند ) ، امّا هنگامى كه خدا آنان را به خشكى رساند و نجات داد ، باز مشرك مىشوند . »
ت - اين چنين است كه سركشترين كافران ( خاندان فرعون ) هنگام سختيها به خداوند پناه مىبردند و هرگاه سختيها از ايشان برگرفته مىشد باز شرك مىآوردند .
خداوند مىفرمايد :
وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَا مُوسَى ادْعُ لَنَارَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الْرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ « 1 » .
« و چون عذاب بر آنها فرود آمد گفتند : اى موسى ! بدان عهدى كه خدا با تو بسته او را بخوان كه اگر اين عذاب را از ما دور كنى به تو ايمان مىآوريم و بنىاسرائيل را با تو مىفرستيم . »
ث - بدين ترتيب ديگر آدميان هنگامى كه به عذاب گرفتار آيند خداوند يكتا را بدون شريك فرامىخوانند و دراين باره خداوند مىفرمايد :
قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَغَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِن كُنْتُمْ صَادِقِينَ * بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِن شَاءَ وَتَنْسَوْنَ مَاتُشْرِكُونَ « 2 » .
« بگو : به من خبر دهيد ، اگر عذاب پروردگار به سراغ شما آيد ، يا رستاخيز برپا شود ، آيا ( براى حلّ مشكلات خود ) غير خدا را مىخوانيد اگر راست مىگوييد ؟ ! * ( نه ) ، بلكه تنها او را مىخوانيد : و اگر او بخواهد ، مشكلى را كه به خاطر آن او را خواندهايد ، بر طرف مىسازد ، و آنچه را ( امروز ) همتاى خدا قرار مىدهيد ، ( در آن روز ) فراموش خواهيد كرد . »
ج - اينها همه دلايلى فطرى بر ضرورت اخلاص در دعاست ، ليكن آدمى هنگام آسايش به خدا شرك مىورزد و امورى را مىخواند كه سودى براى او در بر ندارد . خداوند مىفرمايد :
يَدْعُوا مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَايَضُرُّهُ وَمَا لَايَنفَعُهُ ذلِكَ هُوَ الضَّلَالُ الْبَعِيدُ « 3 » .
« او جز خدا كسى را مىخواند كه نه زيانى به او مىرساند و نه سودى ؛ اين همان گمراهىِ بسيار
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف ، آيهء 134 .
( 2 ) - سورهء انعام ، آيات 40 - 41 .
( 3 ) - سورهء حجّ ، آيهء 12 .