وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَن شَمَائِلِهِمْ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ « 1 » .
« گفت : اكنون كه مرا گمراه ساختى ، من بر سر راه مستقيم تو ، در برابر آنها كمين مىكنم . سپس از پيش رو و از پشت سر ، و از طرف راست و از طرف چپ آنها ، به سراغشان مىروم و بيشتر آنها را شكرگزار نخواهى يافت . »
از اين آيه استفاده مىكنيم كه هدف ابليس از احاطه كردن بنى آدم از چهار طرف ( راست ، چپ ، جلو و پشت سر ) چيزى نيست مگر باز داشتن او از شكر نعمتهاى الهى .
چ - هرچه ما شكر خداى را به جا آوريم باز بدون ترديد در به جاى آوردن شكر حقيقى او كوتاهى كردهايم . ارزش حسّ شنوايى چقدر است ؟ و عظمت چشم تا به كجاست ؟ و نعمت عقل را چگونه مىتوان ارزشگذارى كرد ؟
آنگاه ما بايد بيانديشيم كه آيا مىتوانيم حقّ يكى از اين نعمتها را آن گونه كه بايد به جاى آوريم ؟ خداوند مىفرمايد :
. . . وَهُوَ الَّذِي أَنشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةً قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ « 2 » .
« . . . و او كسى است كه براى شما گوش ، چشم و قلب ( عقل ) ايجاد كرد ؛ امّا كمتر شكر او را به جا مىآوريد . »
ح - خداوند مىفرمايد :
قُلْ هُوَ الَّذِي أَنشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا مَا تَشْكُرُونَ « 3 » .
« بگو : او كسى است كه شما را آفريد و براى شما گوش ، چشم و قلب قرار داد ؛ امّا كمتر سپاسگزارى مىكنيد . »
سوم - تقوى ، ميراث شكر :
وقتى انسان نسبت به نعمتها ، آگاهى بسندهاى مىيابد ، خود را به تسليم در برابر
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف ، آيهء 16 - 17 .
( 2 ) - سورهء مؤمنون ، آيهء 78 .
( 3 ) - سورهء ملك ، آيهء 23 . سورهء سجده ، آيهء 9 .